Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



BAILEY (TEULU), Glanusk Park , sir Frycheiniog , etc.



BAILEY , ( Syr ) JOSEPH ( 1783 - 1858 ), barwnig, meistr gwaith haearn, tir-feddiannwr, ac aelod seneddol ;

mab hynaf Joseph (neu John ) Bailey , Wakefield , swydd Efrog , a Susannah , chwaer Richard Crawshay , Cyfarthfa . Yn fachgen ieuanc aeth o swydd Efrog i Ferthyr Tydfil i chwilio am ei ewythr cyfoethog. Trwy weithio'n galed llwyddodd i ddyfod i wybod llawer am y diwydiant haearn a glo. Daeth ei frawd iau, CRAWSHAY BAILEY , ato, a bu i'r ddeufrawd ennill ffafr eu hewythr, a adawodd gyfran chwarter yng ngwaith Cyfarthfa i Joseph . Chwiliodd hwnnw am ardal lle y gallai sefydlu gwaith haearn drosto'i hun gan fod ei gefnder, William Crawshay I , yn awyddus i gael Cyfarthfa iddo'i hun yn gyfan gwbl ac wedi dewis ei fab, William Crawshay II , yn bennaeth ar y gwaith.

Yn Ionawr 1813 gwerthodd Joseph Bailey ei gyfran yng ngwaith Cyfarthfa am £20,000, a phrynodd, gyda Matthew Wayne , waith Nantyglo , lle ag iddo lawer o fanteision naturiol. Adnewyddwyd y gwaith ac mewn ychydig bach o amser yr oeddid yn llwytho haearn ar gychod mawr ar y Monmouthshire Canal . Aeth cynnyrch y gwaith ar gynnydd o flwyddyn i flwyddyn a hyd yn oed yn 1816 , wedi i'r rhyfel Napoleonaidd ddod i ben, a phan oedd llai o alw am haearn, gwaith Nantyglo yn unig a lwyddodd i gynyddu ei allforion. Ni wyddys a oedd Crawshay Bailey yn helpu ei frawd ai peidio, ond fe wyddys i Wayne drosglwyddo ei gyfran ef i'r brawd ieuengaf yn 1820 . Cyn bo hir yr oedd y brodyr wedi llwyddo i wneud gwaith Nantyglo yn un o'r rhai pwysicaf yn y deyrnas. Yn 1823 yr oedd ganddynt bum ffwrnais ar waith, ac yn 1826-7 ychwanegwyd dwy arall. Llwyddasant hefyd i brynu gwaith haearn Beaufort , a oedd gerllaw, gan y Mri. Kendall and Co. ( 17 Ionawr 1833 ) am £45,000.

Ar 27 Mai 1827 collodd Joseph ei wraig gyntaf, sef Maria , merch Joseph Latham , Llangattock , sir Frycheiniog .

Ac yntau wedi gwneud arian mawr, rhoes Joseph ei fryd ar brynu ystadau yn siroedd Brycheiniog , Maesyfed , Henffordd , a Morgannwg ; yn eu plith yr oedd Glanusk Park , sir Frycheiniog , lle y bu'n byw am weddill ei oes. O 1830 ymlaen ei frawd Crawshay Bailey oedd yn gofalu am y gwaith.

Ar 19 Awst 1830 priododd ei ail wraig, Mary Ann , merch J. T. H. Hopper , Wilton Castle , swydd Durham . Bu'n siryf sir Fynwy ( 1823 ), ac yn 1835 (8 Ionawr) fe'i dewiswyd yn aelod seneddol dros ddinas Worcester , a gynrychiolodd hyd 1847 (2 Awst) , pryd yr etholwyd ef dros sir Frycheiniog . Cafodd ei wneud yn farwnig yn 1852 .



Dewiswyd ei fab, JOSEPH BAILEY II ( ? - 1850 ), yn 1837 (12 Rhagfyr) yn aelod seneddol dros Sudbury , swydd Suffolk ; fe'i dewiswyd i gynrychioli swydd Henffordd yn 1841 , a pharhaodd yn aelod hyd ei farw yn 1850 (sef o flaen ei dad).


Dilynwyd Joseph Bailey I fel barwnig ac yn ystad Glanusk gan ei wyr, Syr JOSEPH RUSSELL BAILEY ( 1840 - 1906 ), yr ail farwnig; gwnaethpwyd ef yn farwn Glanusk yn 1899 . Gwnaeth ychwanegiadau pwysig at Hist. of Brecknocks ( Theophilus Jones ). Dilynwyd yntau gan ei fab, Syr JOSEPH HENRY RUSSELL BAILEY ( 1864 - 1928 ), ail farwn Glanusk .

Ffynonellau:

  • Burke's … Peerage, Baronetage, and Knightage ;
  • ymchwil bersonol.

Awdur:

Watkin William Price, M.A., (1873-1967), Aberdâr

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54