Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



BLACKWELL , JOHN (‘ Alun ’; 1797 - 1840 ), offeiriad a bardd .

Mab Peter a Mary Blackwell , Ponterwyl , yr Wyddgrug . Ni chafodd ddim addysg ffurfiol yn blentyn, ac yn 11 oed prentisiwyd ef yn grydd gyda William Kirkham , gwr a ymddiddorai mewn barddoniaeth . Darllenodd lawer yn Gymraeg a Saesneg , a dechreuodd ddilyn cymdeithasau Cymreigyddion a chystadlu mewn eisteddfodau . Enillodd mewn eisteddfod yn yr Wyddgrug yn 1823 am awdl ar ‘ Maes Garmon ,’ ac yn Rhuthyn yr un flwyddyn ar awdl ar ‘ Genedigaeth Iorwerth II .’ Enillodd hefyd ar draethodau, a thua'r un adeg ysgrifennodd rai llythyrau i'r Gwyliedydd . Dug hyn ef i sylw boneddigion ac offeiriaid , a chodwyd arian i dalu am addysg iddo.

Yn Ionawr 1824 aeth i Aberriw at Thomas Richards i'w baratoi at fyned i brifysgol, ac ym mis Rhagfyr yr un flwyddyn aeth i Goleg Iesu Rhydychen ; graddiodd yn 1828 . Yn ystod ei gyfnod yn Rhydychen daliodd i gystadlu rhywfaint — gwobrwywyd ei farwnad i'r esgob Heber yn eisteddfod Dinbych yn 1828 , a darllenodd bopeth y medrai gael gafael arno yn llyfrgell Bodley a llyfrgell ei goleg ar hanes Cymru a'i llenyddiaeth. Yn 1829 urddwyd ef yn gurad Treffynnon , ac yn 1833 fe'i penodwyd yn rheithor Maenordeifi . Bu'n olygydd Y Cylchgrawn , a gyhoeddid o dan nawdd y Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristionogol , am y flwyddyn a hanner y bu'r cyhoeddiad hwnnw byw, 1834-1835 .

Yn 1839 priododd Matilda Dear , Pistyll , ger Treffynnon . Bu f. 19 Mai 1840 , ac y mae tabled marmor er cof amdano ar fur eglwys Maenordeifi .

Ei weithiau mwyaf arbennig fel bardd yw ei gerddi rhydd, ‘ Rhywun ,’ ‘ Cerdd Hela ,’ ‘ Cathl i'r Eos ,’ ‘ Cân Gwraig y Pysgotwr ,’ ac ‘ Abaty Tintern ’ (cyfaddasiad o gân Saesneg , oll ond y pedair llinell olaf). Yn y rhain gwelir blaenffrwyth y canu telynegol a gynhyrchwyd gan y mudiad rhamantaidd.

Ffynonellau:

  • Ceinion Alun , 1851 .

Awdur:

Syr Thomas Parry, D.Litt., (1904-85), Bangor / Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54