Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



DAVIES , WALTER (’ Gwallter Mechain ’; 1761 - 1849 ), offeiriad, bardd, hynafiaethydd, a beirniad .

Ganwyd 15 Gorff. 1761 yn y Wern , yn agos i Domen y Castell , Llanfechain , sir Drefaldwyn . Hawliai berthynas ar ochr ei dad, William Davies , â theuluoedd urddasol Nant-yr-erw-haidd yn Edeirnion a Chyffiniaid Trebrys . Wedi gadael ysgol y pentre'n 12 oed dysgodd grefft cowper , a daeth yn feistr ar wneud ’picyn.’ Ymunodd yn fore â'r frawdoliaeth farddol, a rhoes yr eisteddfod gyfle iddo gystadlu. Daeth ei lwyddiant eisteddfodol ag ef i sylw gwŷr pwysig fel Owain Myfyr a William Owen Pughe , a thrwy eu hanogaeth hwy yr ymaelododd yn Neuadd S. Alban , Rhydychen , yn 1791 ; yng Ngholeg y Drindod , Caergrawnt , y cymerodd ei radd. Bu gan yr eisteddfod afael anghyffredin arno ar hyd ei oes, a phraw pendant o hynny oedd iddo anfon o fewn chwe mis i'w farw — yn hen ŵr 88 oed — awdl ar ’ Y Greadigaeth ’ i eisteddfod Aberffraw yn 1849 .

Wedi derbyn ei radd yn 1795 aeth yn gurad i Feifod , ac wedi hynny i Ysbyty Ifan . Yno priododd weddw Rice Price , Rhosbrynbwa , a bu iddynt bedwar plentyn. Cafodd fywoliaeth Llanwyddelan yn 1803 , a pherigloriaeth Manafon yn 1807 ; ym Manafon y gwnaeth gyfeillion â'r Parch. John Jenkins (’ Ifor Ceri ’) a Fychaniaid Penmaen Dyfi . Yn 1837 derbyniodd fywoliaeth Llanrhaiadr-ym-Mochnant , ac yno y treuliodd weddill ei oes.

Bu cysylltiad agos rhyngddo a chymdeithasau llengar Llundain , yn enwedig y Gwyneddigion , a bu'n gyfrifol, gyda chymorth David Rowland , Llanddewibrefi , am gychwyn y cymdeithasau taleithiol . Yn ystod ei oes faith cyhoeddwyd y gweithiau canlynol o'i waith: Diwygiad neu Ddinystr … , cyfieithiad o Reform or Ruin ( T. Bowdler ), 1798 , Eglur Olygiad o'r Grefydd Gristionogol ac o Hanesyddiaeth (Histori) cyn belled ag y perthyn i ddechreuad Cristionogaeth, ac i'w chynyddiad hyd yr amser presenol , cyfieithiad o waith Thomas Gisborne , 1801 ; General view of the Agriculture and Domestic Economy of North Wales … Drawn up for the consideration of the Board of Agriculture and Internal Improvement ( London , 1813 ); General view of the Agriculture and Domestic Economy of South Wales … Drawn up for the consideration of the Board of Agriculture and Internal Improvement ( London , 1815 ). Golygodd waith Huw Morus , 1823 , a Lewis Glyn Cothi (gyda John Jones , ’ Tegid ’) . Cyhoeddodd hefyd, 1827 , adargraffiad o drosiad mydryddol William Middleton (‘ Gwilym Canoldref ’) o'r Salmau .

Yr oedd ’ Gwallter Mechain ’ yn ŵr o ddiddordeb eang anghyffredin. Astudiodd bynciau meddygol, seryddiaeth, llenyddiaeth hen a diweddar , ynghyd a llenyddiaeth gyfoes y Saeson . Chwiliodd achau teuluoedd pendefigaidd fel yr Herbertiaid , a rhoes wasanaeth gwerthfawr i'r eisteddfod a'r cymdeithasau gan eu beirniadu ar adegau. Yn sicr, yr oedd ‘ Gwallter Mechain ’ yn ei oes yn un o gymwynaswyr mawr Cymru . Er nad oes ar ei farddoniaeth fawr gamp, eto enillodd iddo'i hun le amlwg fel hynafiaethydd , beirniad , a chasglwr llyfrau . Y mae dros 300 o'i lawysgrifau yn Ll.G.C. Bu f. 5 Rhag. 1849 .

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • gol. D. Silvan Evans, Gwaith y Parch. Walter Davies (Gwallter Mechain) (Caerfyrddin, 1866-1868) ;
  • NLW MSS 1641-1952 ;
  • T. Morgan , Enwogion Cymreig (1700-1900) (1907) .

Awdur:

John Thomas Owen, M.A., Aberaeron

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54