Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



FRANCIS , BENJAMIN ( 1734 - 1799 ), emynydd, gweinidog gyda'r Bedyddwyr ;

g. ym Mhen-y-gelli ger Castellnewydd Emlyn , plentyn ieuengaf Enoch Francis [q.v.] . Gan i'w rieni f. pan nad oedd ef ond 6 oed, magwyd ef yn Abertawe , ac yno ( 1749 ) y bedyddiwyd ef. Aeth yn 1753 i academi'r Bedyddwyr ym Mryste , ac ar ddiwedd 1755 gwahoddwyd ef i fod yn weinidog (cynorthwyol) yn Broadmead . Symudodd yn 1756 i Chipping Sodbury , ac oddi yno ( 1759 ) i Horsley , lle y bu f. 14 Rhagfyr 1799 . Er bwrw cymaint o'i oes yn Lloegr (a phrydyddu hefyd yn Saesneg ), glynodd Benjamin Francis wrth ei Gymraeg . Byddai'n mynychu'r gymanfa, a phregethodd bedair gwaith ar ddeg iddi. Cyhoeddodd ddau gasgliad ( 1774 , 1786 ) o emynau Cymraeg , ill dau'n dwyn y teitl Aleliwia . Efallai mai ar y mesur salm y canai'n fwyaf effeithiol; y gŵyn gyffredin yw bod ei emynau'n orgynganeddol, eto delir hyd heddiw i ganu amryw ohonynt. Enwir marwnadau a cherddi Cymraeg eraill o'i waith gan Charles Ashton , 406.

Ffynonellau:

  • Joshua Thomas , Hanes y Bedyddwyr ymhlith y Cymry , 119, 383;
  • A History of the Baptist Association in Wales (1795) ;
  • Evan Isaac , Prif Emynwyr Cymru (1925) , 1925 ;
  • J. Thickens , Emynau a'u Hawduriaid (1945) , 1945 .

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54