GWERFUL MECHAIN
(
1462?
-
1500
),
bardd
.
Y cwbl a wyddys amdani yw mai merch
Hywel Fychan
o
Fechain
ym
Mhowys
oedd hi, ac ategir hynny yng nghywydd
Dafydd Llwyd
yn danfon
Llywelyn ap y Gutun
yn llatai ati. Gwyddys fod darnau o'i chywyddau yn nofio ar gof gwlad yn y
19eg g.
, oblegid cyfeiria
‘
Ap Vychan
’
a
Syr
Owen M.
Edwards
at hynny. Cymysgir rhyngddi â
Gwerful
, ferch
Madog
o
Fro Danad
, yn
Eminent Welshmen
ac
Enwogion Cymru
; nid i
Werful Mechain
y
farddes
y canodd
Guto'r Glyn
. Pa fodd bynnag, ni wyddys ond y nesaf peth i ddim amdani. Un yn canu yn ôl ffansi'r foment oedd
Gwerful Mechain
; canodd gywydd gwych i'r
Iesu
yn ei ddioddefaint; lluniodd ambell englyn trawiadol, cynhyrfodd wrth wragedd eiddigus a
beirdd
gwawdlyd cyffelyb, fel
Ieuan Dyfi
,
Llywelyn ap Gutun
, a hynny'n finiog-fras hefyd.
Llyfryddiaeth:
-
Leslie Harris
, ‘Barddoniaeth Huw Cae Llwyd’ (traethawd anghyhoeddedig,
1933
, yn Ll.G.C.).
Awdur:
Leslie Harries, M.A., (1901-88), Llaneurgain, Sir y Fflint.
