JAMES, JAMES (‘Iago Emlyn ’; 1800-1879), gweinidog gyda'r Annibynwyr a bardd;
g. yn Lloegr o rieni Cymreig yn 1800. Gadawyd ef yn amddifad pan yn wyth oed, a gofalwyd amdano gan ei famgu yn Dinas, ger Castellnewydd Emlyn. Bu am rai blynyddoedd yn fasnachwr mewn amryw leoedd, yn eu plith Bryste. Yn 1840 aeth i goleg diwinyddol Caerfyrddin, a bu'n bugeilio eglwysi yn Llanelli, Caerdydd, Casnewydd, a Portishead. Collodd ei iechyd ac ymneilltuodd i fyw yn Clifton, Bryste. Bu f. 5 Ionawr 1879 a chladdwyd ef ym Mryste. Yr oedd yn ysgolhaig medrus, ac yn fardd o gryn fri. Cyhoeddwyd cyfrol o'i farddoniaeth yn 1848 dan y teitl, Cyfansoddiadau Buddugol a Cherddi Ereill, cyfrol arall yn 1863, Gweithiau Barddonol Iago Emlyn, a thraethawd, The Philosophical Construction of Celtic Nomenclature … yn 1869.
Llyfryddiaeth:
- Asaph (Em. W.);
- Not. W.;
- Congl. Year Book, 1880;
- N.L.W. MS. 9261.
Awdur:
Griffith Milwyn Griffiths, M.A., Aberystwyth
