Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



JENKINS , JOHN (‘ Ifor Ceri ’; 1770 - 1829 ), clerigwr a hynafiaethydd ;

g. 8 Ebrill 1770 mewn fferm o'r, enw Cil-bronnau , plwyf Llangoedmor , sir Aberteifi . Cafodd addysg mewn ysgol gerllaw; yna aeth i academi Caerfyrddin , ac oddi yno i Goleg Iesu , Rhydychen , a symud oddi yno i Goleg Merton , lle y cafodd ei B.A. yn 1791 ; yr un flwyddyn urddwyd ef yn ddiacon ac aeth yn gurad tan ei ewythr, y Dr. Lewis , rheithor Whippingham , Ynys Wyth . Yn 1799 aeth yn gaplan ar long ryfel , yr ‘ Agincourt ,’ yn y West Indies , ac o honno i long arall, ‘ Theseus .’ Daeth adref i adfer ei iechyd, ac wedi iddo wella, gwnaed ef yn rheithor eglwys Maenor Deifi , sir Benfro , ac, yn 1807 , yn ficer plwyf Ceri , sir Drefaldwyn , gan Thomas Burgess , esgob Tyddewi . Bu f. 20 Tachwedd 1829 .

Adeiladodd bersondy newydd yng Ngheri , a galwyd ef gan y beirdd yn ‘ Llys Ifor Hael ,’ canys yr wythnos gyntaf bob blwyddyn yr oedd ei dŷ yn agored i ‘ bawb a'i cyrchai, os medrai gyfansoddi englyn, lleisio tôn, neu gyweiriaw telyn. ’ Yn Awst 1818 , daeth yr esgob Burgess i Geri , a phenderfynodd y ddau ‘ roddi ymgais i ail ennyn dawn ac athrylith farddonol y dywysogaeth … trwy gynnal eisteddfodau cylchynol drwy y pedair talaith. ’ Cynhaliwyd yr eisteddfod gyntaf yng ngwesty yr Ivy Bush , Caerfyrddin , ar yr wythfed a'r nawfed o Orffennaf 1819 . Dyna gychwyn yr eisteddfod daleithiol. Bu ‘ Ifor Ceri ’ yn gyfarwyddwr ymhob un o'r eisteddfodau hyn tan eisteddfod Dinbych , 1829 , a gwelodd eu bod yn raddol yn troi yn Saesneg , yn ‘ Anglo-Italian farce .’

Ysgrifennodd erthyglau yn The Cambrian Quarterly Magazine a'r Gwyliedydd . Y mae ei lawysgrifau yn y Llyfrgell Genedlaethol . Ei brif ddiddordeb oedd casglu hen geinciau a hen donau , a chyhoeddodd Jane Williams , Aberpergwm , rai ohonynt yn Ancient Welsh Music a Bardd Alaw lawer ohonynt yn ei Welsh Harper .

Ffynonellau:

  • Cambrian Quarterly Magazine , pedair cyfrol, 1829–33 , ii, 88;
  • Y Gwyliedydd , Tachwedd 1831 ;
  • NLW MSS 1641-1952 ;
  • [ Y Cymmrodor , 1951 ].

Awdur:

David Gwenallt Jones, M.A., (1899-1968), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54