Y Bywgraffiadur Cymreig



A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



JONES , JOHN (‘ Talhaiarn ’; 1810 - 1869 ), pensaer a bardd ; g. 19 Ionawr 1810 yn Nhafarn yr Harp , Llanfairtalhaiarn , sir Ddinbych . Cafodd ei addysg yn ysgol y Llan ac mewn ysgolion eraill yn Rhuddlan ac Abergele , ond daeth adref i ddysgu crefft ei dad, sef asiedydd . Pan oedd yn 15 oed prentisiwyd ef gyda phensaer o'r enw Ward , a arolygai ar y pryd blas yr arglwydd Bagot , Pool Park , Rhuthyn . Yn 1830 aeth i wasanaeth T. Penson (gw. dan Penson , R. K. ), arolygydd pontydd siroedd Dinbych a Maldwyn , ac yn 1843 symudodd i Lundain yn bensaer yng nghwmni Mri. Scott a Moffatt , penseiri eglwysig . Gadawodd hwy yn 1851 ac ymuno â Syr Joseph Paxton , a bu yn un o arolygwyr gwaith y Plas Grisial yn Llundain , a phlas y barwn Meyer de Rothschild gerllaw Mentone , Ffrainc . Yn 1855 danfonwyd ef i Ffrainc i arolygu adeiladwaith plas y barwn James Rothschild , ac ymhen tair blynedd dychwelodd adref i adfer ei iechyd. Dychwelodd eilwaith at ei alwedigaeth, a bu'n arolygu gwaith plas yr iarll Russell yn Battlesden Park , swydd Bedford . Oherwydd ei afiechyd, y gymalwst , penderfynodd ymneilltuo, a daeth adref i'r Harp ; bu f. drwy ei law ei hun yn 1870 .

Dyma restr o'i weithiau: Awdl y Greadigaeth … 1849 ; Eisteddfod Genhedlaethol Abertawe , 1863 , Awdl er Coffadwriaeth am y diweddar Dywysog Cydweddog ‘Albert Dda’ … 1863 ; Gwaith Talhaiarn , y gyfrol gyntaf gan H. Williams , 1855 , yr ail gan T. Piper , 1862 , a'r drydedd gan W. J. Roberts , Llanrwst , 1869 . Lluniodd eiriau Cymraeg ar Llywelyn, a dramatic cantata , 1864 , ac ar The Bride of Neath Valley , 1867 . Gwelir ei eiriau ar geinciau yn Welsh Melodies John Thomas (‘ Pencerdd Gwalia ’) , a lluniodd eiriau hefyd ar alawon i Brinley Richards , Blockley , Owain Alaw ,’ a J. D. Jones .

Llyfryddiaeth:

  • , 1888 , 52, 282;
  • , gyda rhagdraeth gan Anthropos, 1902 ;
  • (gol. T. Gwynn Jones ), 1932 ;
  • 4501-15.

Awdur:

Atodiadau a chywiriadau:

JONES , JOHN (‘ Talhaiarn ’: Bywg., 452) Ar 7 Hydref 1869 (nid (‘ 1870 ’) y bu f. Ychwaneger at y llyfr. Cymm. 1951 , 134-6; N.L.W. MS. 16094 .