Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



JONES , DAVID WATKIN (‘ Dafydd Morganwg ’; 1832 - 1905 ), bardd, hanesydd, a daearegydd ;

g. ym Merthyr Tydfil , 14 Chwefror 1832 , mab John Jones , cefnder i Daniel Evans (‘ Daniel Ddu o Geredigion ’) [q.v.] . Dechreuodd weithio yn y lofa cyn ei fod yn 10 mlwydd oed. Gwrthododd hyfforddiant ar gyfer yr Eglwys , a thrwy ei ddyfalbarhad cafodd ei wneud yn danwr yn 1859 , ac yn yr un flwyddyn enillodd ei wobr eisteddfodol gyntaf. Gwasnaethodd y Compagnie Générale Transatlantique fel goruchwyliwr am 30 mlynedd. Bu yn eisteddfodwr llwyddiannus iawn, yn cael ei brif wobrwyon ym Machynlleth 1870 , Llanberis 1878 , a Chaerdydd , 1883 . Sgrifennodd lawer i'r Geninen a chylchgronau eraill, a chyfrannodd yn helaeth i Cymru (O.J.) . Yn 1874 , cyhoeddodd ei Hanes Morganwg . Ond ei waith mwyaf adnabyddus, efallai, yw Yr Ysgol Farddol , gwerslyfr barddonol a gyhoeddwyd gyntaf yn 1869 . Cyhoeddodd hefyd ramadeg defnyddiol yn ei ddydd, Yr Ysgol Gymreig . Bu'n olygydd y golofn Gymraeg yn y Cardiff Times am flynyddoedd lawer. Yn 1888 cafodd ei ethol yn llywydd cyntaf Cymdeithas Cymmrodorion Caerdydd . Bu f. 25 Ebrill 1905 yng Nghaerdydd .

Ffynonellau:

  • The Cardiff Times , 29 Ebrill 1905 ;
  • Manchester Guardian , 26 Ebrill 1905 ;
  • Y Geninen , 1905 , 198-201;
  • Quarterly Journal of the Geological Society of London , vol. 56, 1900 , xcv.

Awdur:

Dr Moelwyn Idwal Williams, M.A., Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54