Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



JONES , WILLIAM (‘ Gwrgant ’; 1803 - 1886 ), llenor ac eisteddfodwr ;

g. yn Brwynog ym mhlwyf Llanfihangel , sir Drefaldwyn , mab Robert Jones , saer maen , a Margaret ei wraig. Wedi cyfnod o addysg yn ysgol y pentref, Meifod , cafodd ei rwymo gyda chyfreithiwr yn Llanfyllin . Symudodd oddi yno i Lanelwy ac wedyn i Lundain , lle y bu mewn busnes ar raddfa helaeth. Ysgrifennai i gyfnodolion Cymreig o dan yr enw ‘ Gwilym Brwynog , a chyhoeddodd lyfr, Gwreiddiau yr Iaith Gymraeg . Yr oedd yn feirniad poblogaidd mewn eisteddfodau ; efe a ddarllenodd, dros y ddau feirniad arall, y feirniadaeth yn eisteddfod Rhuddlan , 1850 , a ddyfarnodd y wobr am farddoniaeth yn y mesurau rhyddion i Evan Evans (‘ Ieuan Glan Geirionydd ’) . Trwy gydol ei oes yn Llundain cymerai ran flaenllaw ym mywyd Cymreig y brifddinas ; yr oedd yn aelod o Gymdeithas y Cymreigyddion , yn gadeirydd cangen Llundain y Cambrian Institution ac yn aelod o Gymdeithas y Cymmrodorion . Bu'n llyfrgellydd y Cymmrodorion yn ystod eu hail gyfnod, yr oedd yn bresennol pan ddechreuwyd y trydydd cyfnod 30 mlynedd yn ddiweddarach, a bu'n gwasanaethu'r gymdeithas fel is-lywydd hyd ei f. yn 1886 .

Ffynonellau:

  • R. Williams , Montgomeryshire Worthies (1894) ;
  • Gwaith Talhaiarn (Llundain, 1855-1862) , i, 435;
  • Cambrian Journal (1854–64) , 1856 , 76;
  • Y Cymmrodor , i, 375;
  • Y Cymmrodor , 1951 ;
  • [ Cardiff Free Libraries: Catalogue of Printed Literature in the Welsh Department (1898) ].

Awdur:

Helen Myfanwy Ramage, M.A., ( -1992), Llanfaes, Biwmares

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54