Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

KENRICK (TEULU), Wynn Hall , sir Ddinbych , a Bron Clydwr , sir Feirionnydd . Y mae Kenriciaid dwyrain sir Ddinbych a'r goror yn olrhain eu tras i Cynwrig ap Rhiwallon (bu f. 1074) a hawliodd arglwyddiaeth Maelor Gymraeg wedi ei hadennill gan y Cymry yn yr 11eg g.; credir mai ar ôl ei enw ef y cafodd trefgordd Cristionydd Kenrick (gerllaw Rhiwabon) ei henw. Bu i'r gangen a ymsefydlodd yng nghymdogaeth Wrecsam gyswllt agos â thwf Anghydffurfiaeth yno ac yn sir Feirionnydd yn yr 17eg g. a'r 18fed.

EDWARD KENRICK (bu f. 1741), Bron Clydwr , mab hynaf Samuel Kenrick (bu f. 1716), Fawnog, Bersham, ac ŵyr Edward Kenrick (bu f. 1693), Gwersyllt. Buasai'r tad a'r taid yn perthyn i'r ‘Old Meeting' — y gynulleidfa a sefydlwyd yn y lle cyntaf gan Morgan Llwyd [q.v.] yn Wrecsam — a hwy a ddarparasai'r adeilad yr addolai'r gynulleidfa ynddo fel rheol o adeg ‘Declaration of Indulgence’ 1672 (ac, efallai, cyn hynny) hyd yr adeiladwyd capel parhaol yn 1762; eithr ymunodd Edward Kenrick â'r ‘New Meeting’ (Presbyteraidd) pan ymrannodd o'r ‘Old’ yn 1691, a rhoes gartref iddo dros dymor hyd nes y cwplawyd y capel parhaol c. 1700. Priododd Susannah, merch ac aeres Hugh Owen, Bron Clydwr [q.v.], ac etifeddodd y stad honno yn 1700 a chyda'r etifeddiaeth ofalaeth fugeiliol gyffredinol ei dad-yng-nghyfraith dros Anghydffurfwyr sir Ferionnydd — Independiaid gan mwyaf. Ordeiniwyd ef yn Wrecsam yn 1702, yr un pryd â John Evans (c.1680-1730) [q.v.], gan Matthew Henry [q.v.], James Owen [q.v.], â gweinidogion Presbyteraidd eraill. Tua 1715 ymsefydlodd yn weinidog yn y Bala, wedi hynny yn Llanuwchllyn (1739), lle y daeth ei fab JOHN KENRICK, Bron Clydwr, yn ymddiriedolwr y capel yr oeddid newydd ei adeiladu (1745) a'r ‘New Meeting’ yn Wrecsam (1748); dywedir, fodd bynnag, iddo gydymffurfio yn y diwedd. Daeth llinach Kenriciaid Bron Clydwr i'w therfyn gyda HUGH OWEN KENRICK (1785-1821).

JOHN KENRICK I (1684-1745), Wynn Hall , mab iau Samuel Kenrick (bu f. 1716, gw. uchod). Ordeiniwyd ef yn Nantwich gan Matthew Henry, ac eraill, 21 Hydref 1707, a bu'n fugail y ‘New Meeting’ yn Wrecsam o'r adeg honno hyd ei farw. Yn ystod ei ofalaeth ef y llosgwyd y capel, 15-30 Gorffennaf 1715, gan haid o bleidwyr James Stuart (‘Jacobites’) yn Wrecsam; rhoes Kenrick fenthyg arian tuag at yr atgyweirio, a thalwyd yr arian yn ôl iddo gan y Llywodraeth (1717). Yn 1723 priododd Sarah, gweddw John Taylor, Esclusham, ac ŵyres Capten William Wynn (bu f. 1692), Wynn Hall, a etifeddodd ef trwyddi hi. Buasai ei thaid hi, ac, y mae'n debyg, taid ei gŵr cyntaf, yn swyddogion ym myddin y Pengryniaid, yn aelodau o gynulleidfa Morgan Llwyd, ac yn gomisiynwyr o dan Ddeddf Taenu 1649. Yr oedd John Kenrick yn ymddiriedolwr hefyd o dan ewyllys Dr. Daniel Williams (1643?-1716) [q.v.], eithr yn wahanol i Williams datblygodd gred mewn Ariaeth yn ddiweddarach yn ei oes. Parhaodd ei frawd, Daniel Kenrick, gŵr yr oedd ganddo fusnes siandler yn Wrecsam, yn yr ‘Old Meeting,’ a daeth yn ymddiriedolwr gwaddoliadau'r eglwys hònno yn 1747.

Am chwe mab JOHN KENRICK I — yr oedd JOHN KENRICK II (aer Wynn Hall; bu f. 1803) a WILLIAM KENRICK (gof pres yn Wrecsam; bu f. 1793) ill dau yn ymddiriedolwyr y ‘New Meeting’ (1783); yr oedd John (a briododd aelod o hen deulu Anghydffurfwyr yn sir Drefaldwyn, sef Quarrell, Llanfyllin) yn ymddiriedolwr yr Hen Gapel yn Llanuwchllyn hefyd. Bu William yn gyd-ddiffynnydd yn y cyngaws yn y sesiwn fawr yn Wrecsam (18 Mawrth 1788) pan oedd y ‘New Meeting’ yn dadlau ei hawl (yn erbyn yr ‘Old Meeting’) i ddefnyddio'r gladdfa a adawyd yn ei ewyllys gan Daniel Lloyd (bu f. 1655) i gynulleidfa Morgan Llwyd. Brawd arall oedd SAMUEL KENRICK, Undodwr, ieithydd da, gŵr a drafaeliodd lawer fel athro mewn teulu ac a gyfarfu â Rousseau a Voltaire yn Ffrainc; ymunodd ef gyda'i frawd Edward i sefydlu'r ‘Old Bank’ yn Bewdley (1776).

Aer nesaf Wynn Hall oedd JOHN KENRICK III (1753-1823), a fuasai cyn hynny yn farsiandwr caws yn Whitchurch; priododd ef or-or-wyres Matthew Henry, ac er mai Undodwr ydoedd daeth yn ymddiriedolwr y ‘New Meeting,’ Wrecsam (1797 a 1799), a'r Hen Gapel, Llanuwchllyn (1823); yn 1797 daeth yn ymddiriedolwr y gronfa a gymynroddwyd yn 1728 gan chwaer Daniel Williams er cymorth gweinidogion Presbyteraidd. Ynglŷn â'r ‘New Meeting’ fe'i dilynwyd fel ymddiriedolwr (1834 a 1843) gan ei aer WILLIAM KENRICK (1794-1865), gŵr y mae llinell Wynn Hall yn parhau drwyddo. Etifeddwyd busnes siandler Daniel Kenrick (gw. uchod) yn Wrecsam gan ei or-nai JAMES KENRICK (1757-1824), brawd John Kenrick III; o dano ef daeth y busnes yn ariandy (c. 1800-48), ei bartner yn ŵr o Manchester yn 1824; trosglwyddodd ei ran ef yn y busnes i'w nith SARAH KENRICK. Yr oedd yntau hefyd yn ymddiriedolwr y ‘New Meeting’ ac yn ddiffynnydd yn achos y gladdfa yn 1788 (gw. uchod). Bu brawd arall, TIMOTHY KENRICK (1759-1804), yn athro yn academi Anghydffurfiol Daventry (1779-84) gan ddyfod yn fugail eglwys Bresbyteraidd yn Exeter (1784-1804) er ei fod yn Undodwr yn ei olygiadau personol ac yn dad i ddau fab a aeth i weinidogaeth yr Undodwyr yn Lloegr.

Llyfryddiaeth:

A. N. Palmer, Older Nonconformity of Wrexham, 1888;
id., Ancient Tenures, 1885, 87-8;
R. T. Jenkins, Hen Gapel Llanuwchllyn, 1937;
Powys Fadog, iii, 319 ac ymlaen;
N.L.W. MS. 11439, 26;
A. H. Dodd, The Indust. Rev. N. Wales, 1933, 318.

Awdur:

Athro Emeritus Arthur Herbert Dodd, M.A., (1891-1975), Bangor

KENRICK, SAMUEL LLEWELYN (1848-1933) Wynn Hall, Rhiwabon, sir Ddinbych, mab William Kenrick (1798-1865) ac ŵyr y trydydd John Kenrick, Wynn Hall.

Addysgwyd Llewelyn Kenrick (anaml y defnyddiai ei enw cyntaf) yn ysgol ramadeg Rhiwabon. Daeth yn gyfreithiwr yn Rhiwabon, yn glerc i ustusiaid heddwch mainc Rhiwabon, 1896-1933, a bu'n grwner adran ddwyreiniol sir Ddinbych o 1906 hyd ei f. Pan oedd yn ddyn ieuanc yr oedd yn flaenllaw ymysg y rhai a chwaraeai bêl droed. Efe a ffurfiodd y ‘Football Association of Wales’ yn nhymor 1875-6; cyfeiriodd Syr Evan Morris at hyn pan roddwyd y cwpan Cymreig cyntaf (‘the first Welsh cup’) i'r enillwyr yn 1879. Enillasid y cwpan ddwy flynedd yn gynt, ond y pryd hwnnw nid oedd cwpan i'w gael gan y ‘Football Association of Wales’ ieuanc. Kenrick a drefnodd yr ornest ryng-genedlaethol gyntaf rhwng Cymru a'r Alban. Yn Glasgow, ar 25 Mawrth 1876, y bu'r chwarae, ac yr oedd Kenrick yn chwarae ‘fullback’ dros Gymru yn yr ornest honno; bu'n chwarae dros Gymru bedair gwaith wedi hynny. Yr oedd yn aelod o'r tîm cyntaf a orfu ar Loegr yn Blackburn, 1881. Bu'n chwarae dros y Shropshire Wanderers ac yn gapten tîm enwog y Druids. Efe oedd llywydd cyntaf, ac ysgrifennydd mygedol, y ‘Football Association of Wales,’ a bu'n aelod o gyngor yr Association am gyfnod hir. Priododd ferch y Parch. A. L. Taylor, prifathro ysgol ramadeg Rhiwabon; ni bu plant o'r briodas. Bu f. 29 Mai 1933 a chladdwyd ef yn Rhiwabon.

Awdur:

George Geoffrey Lerry, Wrecsam