Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LESTRANGE (TEULU), Great Ness , Cheswardine , a Knockin yn sir Amwythig .

Bu JOHN LESTRANGE (a fu f. c. 1269 ) yn dyst i'r cytundeb rhwng Dafydd ap Gruffydd a'r brenin Harri III ym mis Mai 1240 ; yn Mawrth 1241 apwyntiwyd ef i farnu achos Dafydd , ac yn Ionawr 1245 yr oedd yn aelod o gomisiwn i wneud telerau â Dafydd . Priododd Hawise , merch John Lestrange , â Gruffydd ap Gwenwynwyn [q.v.] . Yn 1244-5 ysgrifennodd John Lestrange at Harri III i ddweud wrtho am gynhorthwy Gruffydd i'r achos Seisnig ; yn 1257 cynorthwyodd dywysog Powys yn erbyn Llywelyn ; hefyd fe amddiffynnodd ROGER LESTRANGE (mab John ; bu f. yn 1311 ) gastell Dolforwyn dros Gruffydd , ac ysgrifennodd at Edward , I i gefnogi hawl Gruffydd i diroedd rhwng y Rhiw a'r Helyg . Bu Hawise , gwraig Gruffydd , yn arweinydd yng nghynllwyn gwrthryfelgar Dafydd yn erbyn Llywelyn yn 1274 . Yr oedd Roger Lestrange yn ustus yn Rhuddlan yn 1278 ; bu'n llywodraethu Maelor Saesneg a Mechain yn yr un flwyddyn, a thua diwedd y 13eg g. arweiniodd rai o'r lluoedd Seisnig yn erbyn y Cymry ; cyfarfu ei lu ef â Llywelyn yn Llanfair-ym-Muellt ym mis Rhagfyr 1282 . Bu amryw aelodau eraill o'r teulu hwn o sir Amwythig yn flaenllaw yn y rhyfeloedd Cymreig .

Ffynonellau:

  • Littere Wallie (1940) ;
  • Calendar of Ancient Correspondence concerning Wales (1935) ;
  • The Welsh Assize Roll, 1277–1284 (1940) .

Awdur:

Ivor John Sanders, M.A., (1911-91), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54