Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LEWIS , TITUS ( 1773 - 1811 ), gweinidog Bedyddwyr

y Porth Tywyll , Caerfyrddin ; g. 21 Chwefror 1773 yng Nghilgeran , mab Lewis Thomas , gweinidog Cilfowyr , a'i fam yn chwaer i D. Evans y Dolau [q.v.] . Dysgodd grydda gyda'i dad. Bedyddiwyd ef ym Mlaenywaun , dechreuodd bregethu yn 1794 , ac ordeiniwyd ef yno yn 1798 . Gan iddo briodi, 20 Tachwedd 1800 , â merch o Gaerfyrddin na hoffai Landudoch , symudodd i Gaerfyrddin yn 1801 i fugeilio'r Porth Tywyll , ond daliodd i weinyddu'r cymun yn Blaenywaun . Yr oedd yn enwog fel amddiffynnydd Calfiniaeth , yn ei bregethu ac yn ei ysgrifeniadau. Yn 1805 cyhoeddodd A Welsh-English Dictionary, Geiriadur Cymraeg a Saesneg (ail arg., 1815 ). Yn 1806 , gyda chymorth Joseph Harris , cafwyd Y Drysorfa Efangylaidd , ef yn defnyddio'r ffugenwau ‘ Obadiah ’ a ‘ Gaius ,’ meddai Thomas Shankland , a Harris Adelphos o Abertawe ’ — eithr dau rifyn a ymddangosodd. Ei brif waith oedd Hanes … Prydain Fawr , 1810 , cyfrol 624 o dudalennau. Cytunodd Titus Lewis , Christmas Evans , a Joseph Harris i gyfieithu yn Gymraeg esboniad Dr. Gill ar y Testament Newydd — Lewis yn olygydd ac i gywiro'r proflenni . Eithr gan iddo f. ar ôl cwplau'r Actau , nid ymddangosodd ychwaneg, prawf mai ef a ddug y baich trymaf. Gweithiau eraill Titus Lewis oedd Holwyddoreg ar holl bynciau crefydd ; Esboniad ar y cyffelybiaethau , 1811 (cyfieithiad o waith Keach ); Testament Llogell , gyda nodiadau byrion; Llyfr Rhyfeddodau , 1808 ; Mawl i'r Oen; Pigion o Hymnau , 1810 ; a phethau eraill. Fe'i gordrethodd ei hun, a bu f. 1 Mai 1811 .

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present (1908) ;
  • Geirlyfr Bywgraffiadol o Enwogion Cymru (1870) ;
  • Enwogion y Ffydd (1880) ;
  • Seren Gomer , 1825 , 1857 ;
  • Trafodion Cymdeithas Hanes Bedyddwyr Cymru , 1908-9 , 1930 , 1942 ;
  • T. Rees , Hanes eglwysi y Bedyddwyr yn Blaenywaun; Gerazim; Penuel; Cemaes; a Tabernacl, Trewyddel, sir Benfro (Llangollen, 1899) ;
  • Y Gwyddoniadur Cymreig (1889–96) ;
  • llyfrau eglwys Blaen-y-waun yn Ll.G. C.;
  • Dyddiadur a Llawlyfr Undeb Bedyddwyr Cymru a Mynwy, 1937 .

Awdur:

Y Parchedig William Joseph Rhys, (1880-1967), Gelli, Rhondda / Treherbert

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54