Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LLOYD , JOHN ( 1833 - 1915 ), diwygiwr gwleidyddol a hynafiaethydd ,

aelod o deulu'r Dinas , Aberhonddu — ond eu hendre oedd y Dinas yn Llanwrtyd . Aeth un o'r teulu hwn, JOHN LLOYD ( 1748 - 1818 ) i wasanaeth yr East India Company , bu'n brwydro yn erbyn Tipw Sahib , a chasglodd gryn arian a'i galluogodd i brynu stad Abercynrig y tu allan i Aberhonddu . Bu ei fab hynaf, JOHN LLOYD (g. yn Aberhonddu 3 Mehefin 1797 , bu f. 15 Rhagfyr 1875 ), yn Eton a Balliol ; cymerai ran yn eisteddfodau ei ddydd, a chyhoeddodd gyfrol o brydyddiaeth Ladin a Saesneg , 1847 (ail arg. 1875 ); efe a gododd blasty presennol Dinas ( Aberhonddu ). Ei fab ieuengaf ef, John Lloyd , yw gwrthrych y nodyn hwn; fe'i g. yn y Dinas 3 Medi 1833 , a chafodd ei addysg yn Bridgnorth ac yng Ngholeg S. Ioan yn Rhydychen . Ni raddiodd; ac am beth amser bu'n gofalu am stad y teulu ; yn 1865 gwnaed ef yn ustus heddwch , a phriododd — gorwyres i David Griffith ( 1726 - 1816 ) oedd ei wraig. Ond yn 1877 troes yn fargyfreithiwr ac aeth i fyw i Lundain , a daeth yn amlwg yn y bywyd cyhoeddus. Daeth yn ysgrifennydd y ‘ London Municipal Reform Association ’ — o ymdrechion hwnnw yn erbyn corfforaeth dinas Llundain y tarddodd cyngor sir Llundain , y bu Lloyd wedyn yn aelod ohono. Yn ei hen sir, ymdrechodd i ddileu'r tollbyrth , a dadleuodd dros hawliau ‘commoners’ Fforest Fawr Brycheiniog . Cyhoeddodd doreth o bamffledau ac o gerddi dychan , ac yr oedd yn bleidiwr selog i Gladstone yn erbyn Chamberlain . Ond ei brif hawl i'w gofio yn y geiriadur hwn yw'r gwaith gwerthfawr a wnaeth fel hynafiaethydd . Yn ystod ei frwydrau ar hen hawliau'r tyddynwyr yn y maenorydd , yr oedd wedi casglu crynswth o ddogfennau hanesyddol ; ac efe hefyd a ddiogelodd gronfa fawr o bapurau o swyddfa Henry Maybery , cyfreithiwr yn Aberhonddu a fu â chryn law ym musnes rhai o ‘ feistri haearn ’ cynnar y Deheudir . Cyhoeddodd Lloyd lawer o ddogfennau yn ei dri phrif lyfr: Historical Memoranda of Breconshire ( Aberhonddu , dwy gyfrol, 1903 , 1904 ), The Great Forest of Brecknock ( Llundain , 1905 ), a The Early History of the Old South Wales Ironworks ( Llundain , 1906 ). Bu f. 6 Mehefin 1915 .

Ffynonellau:

  • Theophilus Jones , History of the County of Brecknock (3ydd arg.), ii. 214-5; iv, 179-81;
  • Edwin Davies yn y Brecon & Radnor County Times , 12 Medi 1912 ;
  • gwybodaeth gan Syr John Lloyd o'r Dinas.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54