Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MADDOCKS (gynt THOMAS ), ANN ( 1704 - 1727 ), ‘ y Ferch o Gefn Ydfa ’.

Ganwyd hi ym 1704 (bedyddiwyd 8 Mai ), yn ferch i William Thomas o Gefn Ydfa , Llangynwyd , a'i wraig Catherine Price , Tyn-ton , Llangeinwr — chwaer i Rees Price , tad yr athronydd Richard Price ; priodwyd hwy 30 Mawrth 1703 . Bu William Thomas f. yn 1706 (claddwyd ar 14 Mai ); yn ôl y chwedl am y ‘Ferch,’ yr oedd wedi rhoi Ann , ei aeres, dan awdurdod cyfreithiwr o'r enw Anthony Maddocks o Gwmrisga , a gorfododd hwnnw hi i briodi ei fab ef ei hunan. Ond nid oes air am hyn yn ewyllys William Thomas . Gwir i Ann briodi Anthony Maddocks ( ieu. ) ar 4 Mai 1725 , ac y mae eu cytundeb priodas ar gael. Bu hi f. yn 1727 (claddwyd ar 6 Mehefin ). Adroddir y ffeithiau hyn yn gywir gan T. C. Evans (‘ Cadrawd ’) yn ei Hist. of Llangynwyd ; ond plethwyd iddynt chwedl na lwyddwyd i ddod o hyd i unrhyw sail iddi, fod carwriaeth rhwng Ann a'r bardd Wil Hopcyn ), iddo ganu iddi'r gân enwog ‘ Bugeilio'r Gwenith Gwyn ,’ ac iddi hithau farw o dor calon . Ymdriniwyd yn drwyadl â'r chwedl hon yn Y Llenor , 1927 a 1928 , gan G. J. Williams — gw. hefyd ei lyfr, Traddodiad Llenyddol Morgannwg , 251-9.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54