Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MAELGWN ap RHYS (bu f. 1295 ), gwrthryfelwr (yn 1294 );

mab Rhys Fychan , arglwydd olaf Genau'r Glyn yng ngogledd sir Aberteifi , a disgynnydd Maelgwn [q.v.] ap Rhys ap Gruffydd [q.v.] . Yn 1294 , pan dorrodd gwrthryfel (o dan arweiniad Madog ap Llywelyn [q.v.] yng Ngogledd Cymru a Morgan ap Rhys [q.v.] ym Morgannwg ) yn erbyn llywodraeth estron, fe'i gwnaeth Maelgwn ei hun yn arweinydd y gwrthryfelwyr yn sir Aberteifi . Yn ystod yr ymgyrch yng ngorllewin Cymru bu gwarchae caled, eithr aflwyddiannus, ar gastell Llanbadarn ( Aberystwyth ) a chyrchoedd trymion i siroedd Caerfyrddin a Phenfro . Lladdwyd Maelgwn gan wŷr iarll Gloucester pan oedd yn ymladd gerllaw Caerfyrddin . Delid ei frodyr, Rhys a Gruffydd , yng ngharchar y brenin yn Norwich mor ddiweddar â 1308 .

Ffynonellau:

  • J. E. Morris , The Welsh Wars of Edward I a contribution to mediaeval military history, based on original documents , Rhydychen, 1901 ;
  • Bridgeman , History of the Princes of South Wales , 1876 .

Awdur:

Yr Athro Thomas Jones Pierce, M.A., F.S.A., (1905-1964), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54