Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MALO (adnabyddir ef hefyd fel Machu , Machutes , Maclovius , ac yn Gymraeg, Mechell ) , sant , fl. yn y 6ed g.

Y tebygolrwydd yw mai yn gynnar yn y 9fed g. yr ysgrifennwyd y llawysgrif wreiddiol o ‘ Fuchedd Malo Sant .’ Nid yw hon ar gael heddiw. Y fersiwn agosaf ati, hyd y gellir casglu, yw honno a argraffwyd gyntaf gan Joannes a Bosco yn ei Floraciensis vetus bibliotheca , 1605 , 485-515, ac wedyn mewn ffurf gywirach gan Lot (isod). Y mae'r fersiwn a argraffwyd gan Mabillon (isod) a'r ‘ Fuchedd ’ a gyfansoddwyd gan Sigebert de Gembloux yn yr 11eg g. , ac a argraffwyd gan Migne (isod), yn ddigon tebyg o ran cynnwys i'r fersiwn a nodir uchod. Ond gwelir cryn dipyn o wahaniaeth rhwng y fersiynau hyn i gyd, ac eithrio'r penodau cynnar, a'r ‘ Fuchedd ’ faith ac ansicr ei ffeithiau a gyfansoddwyd gan Bili , clerigwr o Alet , tua 870 , ac a argraffwyd gan Lot (isod). Mab Derfel , chwaer i Amwn Ddu , oedd Malo — yr oedd felly yn gefnder i Samson sant . Ni sonnir am enw tad Malo . Trigai'r teulu yn ymyl Llancarfan ym Morgannwg , ac yn ôl yr hanes ganwyd Malo yn y fynachlog honno noswyl y Pasg , a bedyddiwyd ef yno gan yr abad (a gamenwir yn Brendan ). Trosglwyddwyd Malo yn ieuanc iawn i ofal yr abad , a chyflawnodd wyrthiau lawer ac yntau namyn bachgen. Ni fynnai gefnu ar fywyd y fynachlog, ar waethaf ceisiadau ei rieni, ac urddwyd ef yn offeiriad gan yr abad gyda swydd pregethwr . Efallai iddo gael ei ordeinio yn esgob hefyd yn Llancarfan . Wedi rhai blynyddoedd, penderfynodd Malo ymadael â Llancarfan , a hwyliodd i Lydaw , lle y gwnaed ef yn esgob Alet . Dywedir iddo gyflawni llawer o weithredoedd nerthol yno. Bu farw mewn gwth o oedran ar daith o Alet i randir Saintonge . Enwyd nifer o eglwysi ar ei enw, yn Llydaw ac yn rhanbarthau gogleddol Ffrainc . Yng Nghymru , ef yw nawddsant eglwysi Llanfocha ( St. Maughans ) a Llanfaenor yn sir Fynwy a Llanfechell ym Môn . 15 Tachwedd a nodir gan amlaf fel ei ddydd gŵyl.

Ffynonellau:

  • The Lives of the British Saints , iii, 411-34;
  • F. Lot , Mélanges d'histoire Bretonne , 1907 , 97-206, 287-430, ac yn Annales de Bretagne , 1886 ff , xxii, 700-59; xxiii, 29-79, 553-79; xxiv, 90-106, 235-62, 382-405, 575-98; xxv, 47-73;
  • J. Mabillon , Acta Sanctorum ordinis Sancti Benedicti , 1668, etc , i, 217-22;
  • Migne , Patrologiae cursus completus…Series (Latina) , 1844–64 , clx, 729-46;
  • Le Grand , Les vies des Saints de la Bretagne-Armorique , 1837 , 590-604;
  • Revue Celtique , 1870–1934 , xi, 1-22;
  • Analecta Bollandiana , xxiv, 483-6;
  • Duine , Memento des sources hagiographiques del'histoire de Bretagne , 1918 , 51-7;
  • J. F. Kenney , The sources for the early history of Ireland an introduction and guide , 1929 , i, 417-8.

Awdur:

Hywel David Emanuel, M.A., (1921-70), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54