Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MAREDUDD ap GRUFFUDD ap RHYS ( 1130 neu 1131 - 1155 ), tywysog Deheubarth ;

mab hynaf Gruffydd ap Rhys a Gwenllian , merch Gruffudd ap Cynan . Chwe mlwydd oed oedd pan fu ei dad farw. Daeth i amlygrwydd pan oedd yn 16 oed wrth gynorthwyo ei hanner-brawd, Cadell , i ymlid y Normaniaid o Geredigion ac wrth amddiffyn caer Caerfyrddin a gymerasid ychydig yn gynt. Yn 1151 chwaraeodd ran flaenllaw yn y gorchwyl o ymlid gwyr Gwynedd yn ôl y tu hwnt i afon Ddyfi ; yn yr un flwyddyn cwympodd baich arwain yn y De ar ei ysgwyddau oblegid anallu Cadell . Bu f. bedair blynedd yn ddiweddarach yn yr oed cynnar o 25, eithr wedi ennill iddo'i hun enw ardderchog mewn rhyfel a heddwch a chan drosglwyddo ei faich i frawd iau — yr arglwydd Rhys [q.v.] wedi hynny.

Ffynonellau:

  • A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest ;
  • Giraldi Cambrensis Opera , Rolls Series, 1861–91

Awdur:

Yr Athro Thomas Jones Pierce, M.A., F.S.A., (1905-1964), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54