Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MATHIAS , JAMES GORONWY ( 1842 - 1895 ), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, a llenor .

G. ym Manceinion , 1842 , ond symudodd yn ifanc i'r Penrhyncoch , sir Aberteifi , ac yno y bedyddiwyd ef a'i godi i bregethu . Aeth i Aberdâr yn 1873 ac ymaelodi yn yr Ynys-lwyd , ac oddi yno yn 1874 i gwm Rhymni a chymryd gofal eglwys fechan Bethania , Troedrhiw'r-fuwch . Ymsefydlodd tua 1875 yn Ramah ac Errwd , Brycheiniog , ac, yn 1881 , yn Llansantffraid a Glyndyfrdwy ; ymddeolodd tua 1887 a symud i fyw i Gorwen . Ailddychwelodd i'r weinidogaeth gyda'r Saeson ym Mhontlotyn yn 1893 ac yno y bu farw 18 Chwefror 1895 yn 53 oed. Claddwyd ef yn Errwd .

Yr oedd yn llenor adnabyddus, a bu am beth amser mewn partneriaeth â T. Edmunds , argraffydd , Corwen . Ef oedd cychwynnydd a golygydd yr wyth rhifyn o'r Llenor Cymreig a gyhoeddwyd yng Nghorwen rhwng Ionawr 1882 a Hydref 1883 ; cyhoeddodd hefyd Yr Ystorgell , Y Gorsen , 1872 ; Yr Eginyn , 1874 ; Y Dywysen , 1874 ; ac Y Dywysen Aeddfed , 1875 — i gyd yn ôl pob tebyg at wasanaeth yr ysgol Sul a chyfarfodydd dirwest; a bu'n olygydd ac yn rhannol yn awdur Hanes Bywyd C. H. Spurgeon , 1892 . Sgrifennai dan y ffugenw ‘ Goronwy Ddu .’

Ffynonellau:

  • Seren Cymru , 29 Mawrth 1895 ;
  • Dyddiadur a Llawlyfr Undeb Bedyddwyr Cymru , 1896 ;
  • Notable Welshmen (1700–1900) , 1908 ;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present , 1908 ;
  • Geiriadur Bywgraffiadol, yn cynnwys Byr-hanes y Cymry mwyaf adnabyddus fuont yn preswylio yn Manceinion , 1896 ;
  • Cardiff Free Libraries, Catalogue of Printed Literature in the Welsh Department , 1898 ;
  • David Jenkins, O Blas Gogerddan i Horeb (Taith Dwy Ganrif) , Aberystwyth, 1933 .

Awdur:

Benjamin George Owens, M.A., Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54