Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MATHEWS , JOHN HOBSON (‘ Mab Cernyw ’; 1858 - 1914 ), hanesydd Pabyddol, arbenigwr mewn dogfennau, a chyfreithiwr ;

g. 1858 yn Croydon , ei dad o St. Ives , Cernyw , a'i fam ( Emma Hobson ) o Great Grimsby . Er nad oedd yn Gymro o waed bu i Mathews gyswllt hir â Chymru , ac ysgrifennodd gymaint am Gymru a'r gororau nes haeddu ohono le yn y gwaith hwn. Cafodd ei addysg mewn ysgolion yn Blackheath a Chaergrawnt , a bu am ychydig amser mewn swydd yn Malta a gafwyd iddo gan ei dad, a oedd mewn busnes llongau . Derbyniwyd ef i'r Eglwys Babyddol yn 1877 , daeth yn gyfreithiwr yn 1889 , a bu'n dilyn yr alwedigaeth honno yng Nghaerdydd . Eithr mewn hanes a defnyddiau hanes yr oedd ei ddiddordeb pennaf. Cyhoeddodd Yr hen grefydd a'r grefydd newydd Sef dadl … am yr Eglwys Gatholig…. Wedi ei gyfieithu i'r Gymraeg gan … J. H. Jones ( Caerdydd , 1889 ), A history of the parishes of St. Ives, Lelant, Towednack, and Zennor ( London , 1892 ), The Life and Memorials of Saint Teilo ( Preston , 1893 ), The Mass and its Folklore ( London , 1903 ), etc. Efe a gyfieithodd Ffordd y Groes yn Gymraeg ac a olygodd Emynau Catholig . Yn y cyfamser yr oedd yn arbenigo mewn astudio dogfennau , gan roddi sylw ( a ) i ddogfennau corfforaeth Caerdydd , a golygu chwe chyfrol y gwaith mawr a enwir, Cardiff Records, being materials for a history of the County Borough from the earliest times ( 1898-1911 ), a dyfod yn hanesydd swyddogol y gorfforaeth; ( b ) i ddogfennau swyddogol sir Fynwy (cyhoeddwyd, 1905 , adroddiad a baratowyd ganddo); a ( c ) i ddogfennau ynglŷn â hanes Pabyddion , yn enwedig rhai de-ddwyrain Cymru , sir Henffordd , etc. Bu'n archwilio dogfennau teulu Vaughan , Courtfield , sir Henffordd (yn awr), a chyhoeddi, yn 1912 , The Vaughans of Courtfield; a study in Welsh genealogy . (Y mae'r dogfennau hyn yn awr yn Ll.G.C. ) Yr oedd yn un o aelodau gwreiddiol y ‘ Catholic Record Society ,’ a ffurfiwyd yn 1904 , gan ddyfod yn gyfrannwr toreithiog i gyfrolau'r gymdeithas honno, e.e. ‘ Catholic Mission Register of Perthir ,’ ‘ Records relating to Catholicism in the South Wales Marches, 17th and 18th centuries ,’ ‘ Catholic registers of Llanarth, Monmouthshire, 1781-1838 ,’ ‘ A list of Monmouthshire Recusants, 1719 ,’ etc. (gw. cyfrolau i, ii, iii, vii, ix, xii, xiii). Yr oedd yn un o'r rhai cyntaf i alw sylw at garolau Richard Gwyn ( White ) [q.v.] — gw. Catholic Record Society , v. 90-9. Yr oedd ganddo gryn allu fel ieithyddiaith Malta , y Gernyweg — a daeth yn bur hyddysg yn yr iaith Gymraeg . Adeg ei farw, yn Ealing , 23 Ionawr 1914 , yr oedd yn gweithio ar barhad o waith Duncombe ar hanes sir Henffordd . Priododd, 1892 , Alice Mary Gwyn-Hughes . Y mae NLW MS. 2851-53 yn cynnwys esiamplau o'i waith fel cynullwr defnyddiau hanes .

Ffynonellau:

  • The Tablet a weekly newspaper and review , Llundain , 31 Ionawr 1914 ;
  • Handlist of Manuscripts in the National Library of Wales , 1940 ff , i;
  • Cardiff Naturalists' Society: Report and Transactions , xxxiii.

Awdur:

Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952), Aberystwyth

Atodiadau a chywiriadau:

MATHEWS , JOHN HOBSON ( Bywg. , 583)

Gwall argraff — darllener Catholic Record Society , iv. (nid ‘v') 90-9.

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54