Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MATHEW (TEULU), Llandaf , Radyr , a Chastell-y-mynach , sir Forgannwg .

Bu aelodau'r teulu hwn yn dal swyddi stiwardiaid a senesgaliaid yn ystod y 14eg g. dros arglwyddi Seisnig a oedd yn absennol o Gymru ; yr oeddent o'r un llinach â Lewisiaid y Van , Caerffili [q.v.] ac yn deillio, yn ôl achau'r 15fed g. , o Gwaethfoed Fawr , Ceredigion . Yr oedd Syr DAVID MATHEW ( fl. 1428-84 ), mab i un o bleidwyr Owain Glyndŵr , yn un o ddibynwyr teulu Neville ac yn flaenllaw ym mhlaid y Iorcaid . O Syr David a'i wraig, Gwenllian Herbert , disgynnodd llinachau Llandaf a Radyr , dwy linach y bu cyd-briodi mynych yn eu hanes. Datblygodd dylanwad y llinach yn fawr wedi brwydr maes Bosworth o dan nawdd a swcr Syr Rhys ap Thomas [q.v.] , a briododd Janet Mathew , eithr yr oedd ei ddylanwad yn lleihau ar ôl marw ( 1557 ) Syr GEORGE MATHEW Radyr , aelod seneddol a siryf .

Dynion eraill o bwys ym mywyd gwleidyddol Morgannwg oedd y brodyr Syr DAVID MATHEW (bu f. 1504 ), Sain Ffagan , a Syr WILLIAM MATHEW (bu f. 1528 ), Radyr , a'u cefnder Syr CHRISTOPHER MATHEW (bu f. 1527 ), Llandaf . Y mae cerfddelwau ar orwedd o Syr William a Syr Christopher a'u gwragedd, ac o'u tadcu y Syr David Mathew 1af , yn eglwys gadeiriol Llandaf . O deulu diweddarach Mathewiaid Llandaf , a fabwysiadodd y cyfenw Mathews tua chanol yr 17eg g. , cododd un gŵr nodedig — THOMAS MATHEWS ( 1676 - 1751 ), Llandaff Court , ‘ Vice-Admiral of the Red ,’ pennaeth y lluoedd ym mrwydr Toulon , 1744 , ac aelod seneddol sir Forgannwg , 1745-7 . Pan fu ei ŵyr ef f. yn 1798 , daeth y gangen hon o'r teulu i'w therfyn.


Yn wrthgyferbyniol i aelodau llinell Llandaf , a oedd yn frenhinwyr (eithr yn eithaf diymhongar felly) ac wedi hynny yn Chwigiaid , yr oedd aelodau llinell Radyr yn wastad, yn wleidyddol, ac weithiau yn bur weithredol, yn Gatholigiaid . Cafodd THEOBALD MATHEW (bu f. 1699 ), mab George Mathew (bu f. 1636 ), Radyr , a'i wraig Elizabeth , is-iarlles Thurles , faenor Thurles gan ei hanner-brawd, dug 1af Ormond ; bu ei ddisgynyddion ef yn dal maenor Llandaf a thiroedd yng Nghymru ac Iwerddon . Yn 1783 cafodd FRANCIS MATHEW , a ddisgynnai'n bedwerydd o Theobald Mathew , ei greu yn arglwydd Llandaf ym mhendefigaeth Iwerddon . Bu ef f. yn Abertawe , 1806 ; cawsai ei wneuthur yn iarll Llandaf yn 1797 . Ei fab ef oedd FRANCIS MATHEW (a fu f. 1833 ), ail iarll Llandaf (a'r iarll diwethaf); gwerthodd ef y stadau Cymreig i Syr Samuel Romilly yn 1818 . Yr oedd Syr JAMES MATHEW (bu f. 1908 ), arglwydd farnwr Llys yr Apêl , yn chweched yn ei ddisgyniad o Theobald Mathew , Radyr . Disgynnai HENRY MATTHEWS ( 1826 - 1913 ), Q.C. , a fu'n ysgrifennydd gwladol (Ceidwadwr) , 1886-92 , o deulu Ceidwadol tiriog a oedd â chysylltiad rhyngddo a llinell Radyr ac wedi ymsefydlu yn Belmont gerllaw Henffordd ; crewyd ef yn is-iarll Llandaf yn 1895 .


Sylfaenydd Mathewiaid Castell-y-mynach , Pentyrch , oedd ROBERT MATHEW , brawd Syr David Mathew . Sgwieriaid Ceidwadol oeddent hwy; cawsant, trwy briodas, stadau David Jenkins , Hensol [q.v.] . Daeth y llinell i ben gyda CECIL MATHEW a briododd ( 1708 ) Charles , yr arglwydd Talbot (o Hensol) 1af , arglwydd ganghellor . O'r gangen hon y disgynnodd TOBIE MATHEW ( 1546 - 1628 ) a ddewiswyd yn esgob Durham yn 1595 , ac yn archesgob Caerefrog yn 1606 , a'i fab Syr TOBIE MATHEW ( 1577 - 1655 ), gŵr o gylch y llys brenhinol a chyfieithydd Cyffesion S. Awstin .

Ffynonellau:

  • G. T. Clark , Limbus Patrum Morganiae et Glamorganiae , 1886 , 1-37;
  • Cardiff Records , 1898–1911 (gol. J. Hobson Matthews ), yn enwedig cyf. iii, iv;
  • Morganiae Archaiographia A book of Glamorganshire antiquities , Broadway, 1825 ( A Book of Glamorganshires Antiquities, 1578 , 1887 ; gol. J. A. Corbett );
  • John Leland , The Itinerary in Wales of John Leland in or about the years 1536-1539 , London, 1906 (gol L. Toulmin Smith ), 19, 21, 26;
  • Oxford Dictionary of National Biography , Twentieth Century , i, 589-90; ii, 370-1.

Awdur:

Yr Archesgob David Mathew, Litt.D., F.S.A., (1902-76), Mombasa, Dwyrain Affrica / Llundain

Atodiadau a chywiriadau:

MATHEW (TEULU; Bywg. , 582)

Profodd ymchwil ddiweddar mai'r unig gainc sy'n aros, wedi peidio o'r llinell Wyddelig gyda marw Francis James , ail Iarll Llandaf yn 1833 , a'i chwaer, y fonesig Elisabeth yn 1842 , o ddisgynyddion Syr David Mathew a'i ŵyr Syr William Mathew , Radyr , yw'r un Gymreig . Drwy William Mathew o'r Eglwys Wen , mab Edmund Mathew , Radyr , siryf Morgannwg yn 1592 a brawd iau i'r George a sefydlodd y llinach Wyddelig , y rhed yr olyniaeth. Dywedir i William fod yn faer Caerdydd yn 1644 . Ef a ddilynodd Syr Anthony Mansel fel llywodraethwr garsiwn Caerdydd dros Siarl I . Gwasanaethodd ei fab, y capten Thomas Mathew , gyda Syr Edward Stradling ( Bywg. , 671 ) , o dan y Tywysog Rupert , a chymerwyd ef yn garcharor ar ôl brwydr Sain Ffagan . Yr oedd yn un o'r 11 swyddog a roddwyd ar y llong Admiral Crowther o dan ddedfryd i'w dienyddio. Saethwyd tri ohonynt ond llwyddodd Thomas Mathew i ddianc gydag eraill a marchogaeth i gastell Penfro a oedd yn dal yn nwylo'r Brenhinwyr .

Yn 1818 , pan ryddhawyd etifeddiaeth ystadau'r teulu a'u gwerthu gan yr ail Iarll Llandaf , prynwyd darn bychan o faenor Llandaf gan Henry Mathew , Tŷ Mawr , yr Eglwys Wen , gor-ŵyr i'r Capten Thomas Mathew .

Heddiw, Hugh Pawley Mathew , Thunderley Hall , Saffron Walden , y deuddegfed yn llinach Syr William Mathew , Radyr , sy'n dwyn yr arfau a gofnodwyd i'r teulu yng nghofwy'r herodron yng Nghymru yn 1530 . ( Y Coleg Arfau )

Awdur:

Hugh Pawley Mathew, Saffron Walden

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54