Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MATTHEWS , EDWARD ( 1813 - 1892 ), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur ;

g. 13 Mai 1813 , yn New Barn ger Sain Tathan , Bro Morgannwg , mab Thomas ac Anne Matthews . Chwalwyd ei gartref pan oedd yn ieuanc ac ymfudodd y tad i America . Cafodd argyhoeddiad crefyddol o dan weinidogaeth David Morris o'r Hendre . Aeth i weithio i Hirwaun yn 1827 a dechreuodd bregethu yno yn 1830 . Dychwelodd i'r Fro yn 1833 gan gartrefu ym Mhen-llin yn nhy Mrs. Truman , gwraig weddw a ddaeth yn briod iddo yn 1843 . Ordeiniwyd ef yn sasiwn Llangeitho , 1841 ; bu'n efrydydd yn Nhrefeca am dymor byr yn 1843 . Aeth i fugeilio eglwys Penuel , Pontypridd , yn 1849 ; dychwelyd i'r Ewenni Isaf , ger Penybont-ar-Ogwr , yn 1852 ; symud i Gaerdydd yn 1864 ; trigiannu yn Nhresimwn o 1876 hyd 1883 , a gorffen ei grwydro ym Mhenybont . Bu farw yno 26 Tachwedd 1892 , a'i gladdu ym mynwent eglwys Nolton . Saif ei fri fel pregethwr yn uchel; dotiai'r cynulleidfaoedd ar ei arabedd yn nhafodiaith Bro Morgannwg ; synnid hwy gan rym ei ddychymyg a'i arddull ddramatig, feiddgar; a dychrynid hwy gan ei floeddiadau annaearol. Ef oedd brenin y sasiwn am gyfnod hir ymhlith y Methodistiaid Calfinaidd . Cyhoeddwyd cyfrol o'i bregethau dan olygiaeth D. M. Phillips yn 1927 . Yr oedd yn awdur o fri hefyd. Ei waith mwyaf poblogaidd oedd Hanes Bywyd Siencyn Penhydd , a gyhoeddwyd yn llyfryn yn 1850 . Llyfr tebyg iddo yw George Heycock a'i Amserau , 1867 . Tynnodd lawer ar ei ddychymyg wrth eu llunio ill dau, a bu cryn ddarllen arnynt gan y werin. Ymddangosodd Bywgraffiad Thomas Richard [q.v.] yn 1863 , ac yr oedd yn gyd-awdur Cofiant J. Harris Jones [q.v.] , 1886 . Golygodd ddwy gyfrol o bregethau Morgan Howells yn 1858 a 1869 , a dwy gyfrol o bregethau Thomas Richard yn 1866-7 . Ysgrifennodd lawer i'r Traethodydd , Y Drysorfa , a'r Cylchgrawn — cyhoeddwyd cyfrol o'i ysgrifau dan olygiaeth W. Llywel Morgan yn 1911 . Arddull ymddiddanol, gwmpasog, oedd ganddo, ond y mae crebwyll a theithi gwir lenor ar ei waith, a cheir blas ar bob peth a ysgrifennodd.

Ffynonellau:

  • D. G. Jones , Cofiant y Parchedig Edward Matthews o Eweni gyda dyfyniadau o'i ysgrifeniadau, a dwy bregeth , Dinbych, 1893 , 1893 ;
  • J. J. Morgan , Cofiant Edward Matthews, Ewenni , Wyddgrug, 1922 , 1922 .

Awdur:

Y Parchedig Gomer Morgan Roberts, M.A., (1904-93), Pont-rhyd-y-fen / Llandudoch / Llandybïe

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54