Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MEREDITH , LEWIS (‘ Lewys Glyn Dyfi ’; 1826 - 1891 ), pregethwr a llenor ;

g. 22 Mawrth 1826 yn Ffactri'r Ffridd , ger Machynlleth . Addysg yn yr ysgol Sul ac mewn ysgolion dydd, ym Machynlleth i ddechrau, ac wedi hynny, pan symudodd y teulu i Gwmllinau , yng Nghemaes . Ymhyfrydai mewn llenyddiaeth er yn gynnar, a bu ganddo ran mewn sefydlu cymdeithas lenyddol ym Machynlleth ( c. 1854 ), pan weithiai yn swyddfa Adam Evans yr argraffydd . Dechreuodd bregethu gyda'r Wesleaid yn 1849 , ond methodd gael derbyniad i'w gweinidogaeth ( 1855 ) oblegid ansicrwydd ei iechyd. Wedi bod yn gofalu am Gymry Wesleaidd Witton Park , Durham ( 1855-6 ), ymfudodd i America , ac ar ôl blwyddyn mewn seminari fe'i derbyniwyd i weinidogaeth yr Eglwys Fethodistaidd Esgobol ( 1859 ). Er mai i eglwysi Saesneg y gweinidogaethai, daliai i ymddiddori yn y bywyd Cymreig ; ysgrifennai i'r Eurgrawn a'r Drych , pregethai i'r Cymry pan gâi gyfle, a bu'n gofalu am eglwys Gymraeg y Wesleaid yn Chicago . Ymwelodd â Chymru yn 1863 i ddadlau achos plaid y Gogledd yn y Rhyfel Cartref yn America . Ar wahân i'w gyfraniadau i'r cylchgronau a enwyd a'r Traethodydd , cyhoeddodd gyfrol o farddoniaeth, Blodau Glyn Dyfi , 1852 . Yn 1865 priododd Nillie E. Phelps , merch i weinidog amlwg gyda'r Methodistiaid Esgobol . Bu f. 29 Medi 1891 , a chladdwyd ef yn Oak Park , Chicago .

Brawd iddo oedd RICHARD MEREDITH ( 1826 - 1856 ), awdur erthyglau i'r Traethodydd a'r Winllan , weithiau dan ei enw ei hun a phryd arall dan yr enw ‘ Caradog .’ Bu am gyfnod byr yn bregethwr cynorthwyol gyda'r Wesleaid . Dyn afiach, cloff a fu farw ym mlodau'i ddyddiau, yng Nghwmllinau .

Ffynonellau:

  • Cofiant llawn i Lewis Meredith yn Yr Eurgrawn Wesleyaidd , Dolgellau , 1894 , passim ;
  • cf. hefyd Y Geninen (Gŵyl Dewi), 1903 , 54;
  • R. Williams , Montgomeryshire Worthies , ail arg., 1894 .
  • [ Notable Welshmen (1700–1900) , 1908 ]

Awdur:

Y Parch. Griffith Thomas Roberts, M.A., (1887-1977), Tregarth, Bangor / Talsarnau

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54