Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MEURIG ( fl. 1210 ), bardd, a thrysorydd Llandaf .

Ceir prawf o gyfnod ei flodeuo yn y De Principis Instruction (dist. iii, cap. 28) gan Gerallt Gymro . Yno ceir hanes am fardd a milwr yn ymddangos i Feurig mewn gweledigaeth ac yn ei herio i gwpláu pennill a ragddywedai am yr ‘interdict’ a osodwyd gan y pab ar Loegr yn amser y brenin John . Dywed Gerallt mai brodor o Forgannwg oedd Meurig ( Mauricius ) a'i fod yn frawd i Glement , abad Castell Nedd . Y mae Bale ( Index Britanniae Scriptorum ), hefyd, yn ei alw Mauricius Morganensis , a chyda Gerallt yn tystio am ei ddoniau llenyddol, gan ddweud iddo gyfansoddi cyfrol o epigramau Lladin a llawer cyfrol yn y Gymraeg ('in patrio sermone’). Yn ôl hyn y mae'n hawdd derbyn y gosodiad mai'r un oedd Mauricius a Meurig , trysorydd Llandaf , ac felly mae'n afreidiol sôn am ‘ Forus Morgan ’ yn ychwanegol at Feurig , fel y gwna Enw. F. Yn y Iolo MSS. , tt. 622, 638, sonnir am Feurig fel awdur ‘ Y Cwtta Cyfarwydd ’ (yn ôl pob tebyg cynddelw'r gwaith o'r un enw a ysgrifennwyd yn 1445 gan Gwilym Tew ac a geir yn awr yn Hengwrt MS. 34 ), ‘ Hanes holl Ynys Prydain ,’ ‘ Llyfr Diarhebion ,’ ‘ Dosparth Cerdd Dafawd ,’ ‘ Theologyddiaeth Gymraig ,’ a chyfieithiad Cymraeg o Efengyl S. Ioan . Y mae Em. W. yn dweud iddo flodeuo tua 1290 , ond y mae hyn yn rhy ddiweddar o lawer.

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography , a'r awdurdodau a enwir yno;
  • Enwogion Cymru. A Biographical Dictionary of Eminent Welshmen , 1852 ;
  • Geirlyfr Bywgraffiadol o Enwogion Cymru , 1870 ;
  • NLW MS 9266.

Awdur:

John James Jones, M.A., (1892-1957), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54