Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MEYRICK , EDMUND ( 1636 - 1713 ), clerigwr, a noddwr addysg ;

g. yn 1636 (bedyddiwyd 11 Mehefin ) yn Ucheldre , Corwen , yn fab (o'r ail briodas) i Edmund Meyrick , yn ŵyr i Peter Meyrick ( 1564 - 1630 , a brynodd Ucheldre ), ac yn or-ŵyr i'r canghellor Edmund Meyrick (a fu farw tua 1605 ), frawd Rowland Meyrick ( 1505 - 1555 ), esgob Bangor — gw. yr ysgrif ar Meyrick o Fodorgan , prif ach y teulu yn J. E. Griffith , Pedigrees , 126, ac ach neilltuol cainc Ucheldre , op. cit., 308. Ei fam oedd Janet ferch John Vaughan o Gefnbodig , Llanycil . Aeth i Goleg Iesu , Rhydychen , yn 1656 ; etholwyd yn gymrawd yn 1662 ; ond rhoes ei gymrodoriaeth i fyny bron ar unwaith i briodi (â Sarah West , o Bucks ) ac i gymryd ficeriaeth Eynsham . Yr oedd yn gaplan i'r iarll Carbery , a thrwy ddylanwad mawr y teulu hwnnw (yr oedd yn gâr iddynt) cafodd res o fywiolaethau breision yn ne-orllewin Cymru ( Yardley , Menevia Sacra , 168-70); bu'n ficer Llangathen ( 1665 ), yn ficer Llanegwad ac yn ganon yn Nhyddewi ( 1667 ), yn rheithor Burton yn sir Benfro ( 1670 ), yn ganon yng Ngholeg Crist yn Aberhonddu , ac yn ficer Caerfyrddin (ni nodir y flwyddyn), yn drysorydd eglwys gadeiriol Tyddewi ( 1690 ), ac yn rheithor Penboyr ( 1713 ) — daliai amryw o'r swyddi hyn ynghyd. Yng Nghaerfyrddin yr oedd yn byw yn niwedd ei oes, ac yno y bu farw 24 Ebrill 1713 ; claddwyd ef yn eglwys Bedr yno, a gwelir ei feddargraff (hynod flodeuog) ar fur gogleddol y gangell. Bu farw ei wraig a'i unig blentyn o'i flaen; gallai yntau felly wneud a fynnai â'i olud mawr. Atynwyd ef i'r mudiad elusennol, ac yn 1708 agorodd ysgol elusennol yng Nghaerfyrddin , ac Evan Griffiths o'r dref honno'n athro arni. Y mae'n amlwg y bwriadai waddoli'r ysgol, ond tramgwyddwyd ef rywsut, ac yn ei ewyllys trosglwyddodd y gwaddol i sefydlu ysgol rad yn Nhŷ-tan-domen yn y Bala , gan bennu Evan Griffiths yn athro yno ( Report of the Charity Commissioners , 1834 , xli, 553) — hon yw ysgol ramadeg y Bala heddiw. Gadawodd hefyd gyfoeth mawr i Goleg Iesu (gw. E. G. Hardy , Jesus College , 159-62), a chysylltir ei enw hyd heddiw â rhai o ysgoloriaethau'r coleg.

Ffynonellau:

  • Cylchgrawn Cymdeithas Hanes a Chofnodion Sir Feirionydd , i, 133-41.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Atodiadau a chywiriadau:

MEYRICK , EDMUND ( Bywg. , 594)

Nid yn Ucheldre (hendref ei dad) y g. ef, eithr yn y Garth-lwyd , Llandderfel (hendref ei fam); bed. ef yn Llandderfel , 11 Mehefin 1636 .

Awdur:

Evan Roberts, M.B.E., (1877-1958), Llandderfel

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54