Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN , JOHN ( 1743 - 1801 ), clerigwr ,

o sir Aberteifi , a fu yn ysgol Ystrad Meurig ac a oedd yn gurad Gwnnws a Lledrod am gyfnod a derfynodd ar ddiwedd 1771 . Yn 1772 dilynodd Ieuan Brydydd Hir yng nghuradiaeth Llanberis (ni byddai rheithoriaid Llanrug a Llanberis yn ei gyfnod ef, John Ellis a Peter Bayly Williams [q.v.] , yn gwasnaethu yn Llanberis ). Cyflog Morgan oedd £24, ac yr oedd yn byw yn y Tŷ-isa ; cadwai ysgol y bu ‘ Dafydd Ddu Eryri ’ yn ddisgybl ynddi yn 1774 . Daeth John Morgan mor enwog fel pregethwr fel y cyrchai pobl i wrando arno o leoedd pell iawn. Pan ddaeth David Mathias [q.v.] , y cenhadwr Morafaidd , i ddyffryn Nantlle , cododd cyfeillgarwch rhyngddo a Morgan , a daeth Morgan yn drwm dan ddylanwad Morafiaeth ; gohebai â Mathias pan adawodd hwnnw'r fro; croesawodd ef ar ei ddychweliad ( 1788 ) i Gaernarfon ; ac y mae'n amlwg iddo (er nad yn swyddogol efallai) dyfu'n Forafiad , oblegid cyfarfyddai'r seiat Forafaidd fisol yn ei dŷ ef bob tri mis. Yn 1792 , fodd bynnag, aeth yn ddrwg rhyngddynt, ac ymadawodd Mathias yr eilwaith â Gogledd Cymru . Pan ddaeth y Morafiad Christian Ignatius La Trobe ar daith i Gymru yn 1795 , ymwelodd â John Morgan a sylwodd ar ei dlodi dybryd — cafodd gan y Brodyr yn Llundain roi blwydd-dâl o £16 iddo. Bu f. John Morgan yn 1801 ; claddwyd ef ar 30 Mawrth , ‘yn 58 oed.’ Bu'n briod ddwywaith. Cyhoeddodd ddwy bregeth: Udgorn Gras , etc. ( Amwythig , 1773 ) (pregeth ar ddaeargryn 22 Ebrill 1773 ) a Y Testamentwr , a gyhoeddwyd yn Nhrefriw gan Dafydd Jones , 1783 .

Ffynonellau:

  • Henry Hughes yn Cymru (O.M.E.) , xii, 297-301;
  • am gysylltiadau Morgan â Morafiaeth, gw. ‘The Moravian Brethren in North Wales’ = Y Cymmrodor ., xlv (mynegai).

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Atodiadau a chywiriadau:

MORGAN , JOHN ( 1743 - 1801 , Llanberis ; Bywg. , 609)

Ysgrifenna'r Parch. G. T. Roberts fod rhestr o offeiriaid esgobaeth Bangor yn 1778 yn dweud bod Morgan , curad Llanberis , yn 38 oed yn y flwyddyn honno — os felly, yn 1740 y g. ef. Hefyd, bod llsgr. Cwrtmawr 56B (yn Ll.G.C. ) yn dwyn yr enw ‘ John Morgan , Gorsvawr , Lledrod '; efallai mai yno, felly, y g. J. M.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54