Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN , Syr THOMAS ( c. 1542 - 1595 ), milwr ;

mab iau William Morgan , S. George's ( sir Forgannwg ) a Phencarn ( sir Fynwy ). Yr oedd tua 30 oed pan ddewiswyd ef ym mis Ebrill 1572 yn gapten y cwmni cyntaf o wirfoddolwyr o Loegr a anfonwyd i gynorthwyo'r Is-Ellmyn yn eu gwrthryfel yn erbyn Sbaen . Ar wahân i gyfnod byr yn Iwerddon yn 1574 treuliodd Morgan weddill ei oes yn yr Iseldiroedd . Dilynodd Syr Humphrey Gilbert yn gyrnol y gatrawd o wirfoddolwyr o Loegr a bu'n gweithredu fel llywiawdr Flushing a Bergen-op-Zoom . Y gwaith pwysicaf a gyflawnodd ydoedd dysgu i filwyr Lloegr ddyfod yn gyfarwydd â'r modd i ddefnyddio'r llawdryll a elwid yn ‘musket’ ac addysgu ysgol o swyddogion — Syr Roger Williams [q.v.] yn eu plith — i gario ei waith arbennig ef ei hun ymlaen. Dychwelodd i Loegr yn 1593 a bu f. yn New Fulham ar 22 Rhagfyr 1595 .

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Sir Roger Williams , The Actions of the Low Countries ;
  • Fortescue , A History of the British Army, 13 Cyfrol. , Llundain / Efrog Newydd, 1899-1930 .

Awdur:

Yr Athro Samuel Henry Fergus Johnston, M.A., (1908-91), Aberystwyth

Atodiadau a chywiriadau:

MORGAN , Syr THOMAS ( Bywg. , 613-4)

Nid yw'n hollol gywir na ddychwelodd i'r wlad hon rhwng 1574 a 1593 — dengys cofnodion swyddogol yn y P.R.O. iddo ef a Syr Roger Williams gael eu galw'n ôl, pan ddaeth bygythiad yr Armada .

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54