Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN , THOMAS ( 1769 - 1851 ), caplan yn y llynges ;

g. 6 Rhagfyr 1769 , yn fab i Philip Morgan o Ddefynnog — gw. ach y teulu yn Theophilus Jones , Hist. Brecknock (3ydd arg.), iv, 134-8, a chymharer yr ysgrif Morgan , G. E. F. , uchod. Addysgwyd ef yn ysgol Coleg Crist , Aberhonddu , dan David Griffith [q.v.] , ac yng Ngholegau Wadham a Iesu yn Rhydychen ; graddiodd yn 1790 ( D.D. 1824 ), ac urddwyd ef; ond torrodd ei iechyd i lawr, ac yn 1793 cymerth gaplaniaeth yn y llynges . Yr oedd ym mrwydr enwog ‘ y cyntaf o Fehefin,’ 1794 (clwyfwyd ef ynddi); yn Spithead ddechrau 1798 pan dorrodd gwrthryfel ymhlith y llongwyr (gyda'r dynion yr oedd cydymdeimlad Morgan , a bu ei ddylanwad arnynt yn help i dawelu'r anghydfod); ac ym mrwydr Ushant , 21 Ebrill o'r un flwyddyn. Bu'n gaplan-ysgrifennydd i'r llyngesydd Cotton o 1799 hyd 1807 ; wedyn yn gaplan i amryw o ysbytai'r llynges ; ac o 1817 ymlaen yn gaplan y dockyard yn Portsmouth , lle y bu f., 22 Tachwedd 1851 . Daliodd amryw fywiolaethau hefyd; curadiaeth barhaol Talyllychau a Llansadwrn , rheithoraeth Llanfaches (rhoes lestri cymun i'r eglwys yno), a ficeriaeth King's Langley, Herts. Ar farw ei unig fab ( 1844 ) gwerthodd ei stad ym Mrycheiniog .

Ffynonellau:

  • Theophilus Jones , History of the County of Brecknock (3ydd arg.), iv, 138-40;
  • Foster , Alumni Oxonienses (peth gwahaniaeth yn y dyddiadau rhwng y ddwy ffynhonnell).

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54