Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN , WILLIAM ( 1623 - 1689 ), Jesiwit ;

g. 1623 yng Nghilcain , sir y Fflint , yn fab i Henry Morgan a Winefrid Gwynne . Addysgwyd ef yn Ysgol Westminster a dywed Foley iddo fyned oddi yno yn 1640 i Goleg y Drindod , Caergrawnt , er nad oes dim o'i hanes yng nghofnodion na'r coleg hwnnw na cholegau eraill y brifysgol. Trowyd ef allan ymhen dwy flynedd fel un o bleidwyr y brenin Siarl . Cymerwyd ef yn garcharor ym mrwydr Naseby , ac ymhen chwe mis fe'i halltudiwyd gan y Seneddwyr . Troes yn Babydd ar y Cyfandir ; fe'i derbyniwyd yn aelod o Gymdeithas Iesu yn 1651 , a dychwelodd i Brydain yr un flwyddyn. Bu'n bennaeth ar Goleg y Santes Gwenfrewi yn Nhreffynnon , 1672-8 ; ffodd i'r Cyfandir yn ystod helynt Titus Oates ; dychwelodd drachefn, ond daliwyd ef gan yr awdurdodau yn niwedd 1679 . Bu yng ngharchar hyd 1683 , ac yna aeth i Rufain fel pennaeth y Coleg Seisnig , 1683-6 . Etholwyd ef yn ‘ provincial ’ o Gymdeithas Iesu a bu f. yng Ngholeg S. Omer , 28 Medi 1689 .

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography , a'r awdurdodau a enwir yno;
  • T. P. Ellis , The Catholic Martyrs of Wales, 1535-1680 , 182.

Awdur:

Emyr Gwynne Jones, M.A., (1911-72), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54