Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORRIS , EDWARD ( 1607 - 1689 ), Perthi Llwydion , Cerrig-y-drudion , sir Ddinbych , bardd a phorthmon .

Mab hynaf Morris ab Edward a Lowry ferch Edward ; fe'i bedyddiwyd ar y 1 Hydref 1607 . Yr oedd yn briod ac yr oedd ganddo lawer o blant. Mab iddo oedd David Morris , offeiriad ac ysgolfeistr Capel Garmon ( 1685-1709 ). Bu f. yn 1689 ar daith borthmona , a chladdwyd ef yn rhywle yn Essex . Ysgrifennwyd marwnadau iddo gan bump o'i gyfoedion.

Yr oedd yn un o feirdd gorau ail hanner y 17eg g. Cyfeiria ato'i hun fel bardd Thomas Mostyn , Gloddaeth , a byddai'n sicr o groeso gan y Mostyniaid a chan Wyniaid Bodysgallen adeg y gwyliau. Yr oedd yn feistr ar gynghanedd ac yn ddyfalwr galluog. Yr oedd yn gynefin â hanfod yr hen gymdeithas farddol, ac ysgrifennodd gywyddau yn null y cywyddwyr. Dysgodd y pedwar-mesur-ar-hugain ac ysgrifennodd awdlau arnynt ; lluniodd englynion ar wahanol destunau, a chanodd gerddi ar y mesurau rhydd . Yn ei gerddi ceir cryn amrywiaeth mewn testun a mesur. Cerddi carolaidd ydyw llawer ohonynt. Y mae rhai o'i gerddi (ei garolau serch yn arbennig) yn syml, yn gynnil, ac yn dyner, rhai'n bregethwrol ac yn dysgu'r bobl sut i fyw ac yn rhoddi cynghorion, eraill yn adrodd ystori ac yn llawn ffraethineb a hiwmor. Ei hoff fesur oedd y ‘tri thrawiad,’ ond ni chyfyngodd ei hun i'r mesur hwnnw.

Ar gais (ac ar draul) Margaret Fychan o Lwydiarth cyfieithodd y Rhybuddiwr Christnogawl . Cyhoeddwyd y llyfr hwn bum gwaith: 1689 , 1699 , 1706 , 1789 , 1805 . Cyfieithiad o lyfr John Rawlet , The Christian Monitor (y 12fed arg.), ydyw.

Yn Reports on MSS. in the Welsh Language awgrymir i Edward Morris ysgrifennu Pen. MS. 200 , Cardiff MS. 137 , Cardiff MS. 1.5 , tudalen o N.L.W. MS. 434 , a dau gywydd o Cardiff MS. 5.30 . Y mae'n anodd bod yn bendant ynglyn â'r rhain gan na feddwn ddim y gwyddom i sicrwydd mai ysgrifen Edward Morris ydyw, ond o sylwi ar wahanol gyfeiriadau yn Pen. MS. 200 cymhellir ni i'w derbyn fel ei eiddo, tra gorfyddir arnom amau ei gysylltiad â Cardiff MS. 1.5. Ceir marwnad iddo ar t. 364 o hwnnw.

Ffynonellau:

  • T. Parry , Hanes Llenyddiaeth Gymraeg , 1944 ;
  • Cymru (O.M.E.) , xxxvii;
  • H. Hughes , Edward Morris, y bardd o Berthi Llwydion, plwyf Cerrig-y-drudion, Sir Ddinbych ei achau yn nghyda'r rhan fwyaf o'i weithiau barddonol, yn cynwys caniadau, cywyddau, penillion, ar wahanol destynau, a charolau Nadolig; hefyd marwnadau am yr anrhydeddus fardd, Edward Morris, o waith Hugh Morris, Glyn Ceiriog; ac eraill , Lerpwl, 1902 ;
  • O. M. Edwards , Gwaith Edward Morus o'r Perthi Llwydion , Llanuwchllyn, 1904 ;
  • Owen Jones , Ceinion Llenyddiaeth Gymreig , 1876 ;
  • Ffoulke Owens , Cerdd-lyfr yr hwn sydd yn cynnwys amryw garolau, a dyrifau o waith amryw awdwyr , Rhydychen, 1686 ;
  • T. Jones , Carolau a Dyriau Duwiol. Neu goreuon gwaith y prydyddion goreu yng Nghymru , 1696 ;
  • D. Jones , Blodeu-Gerdd Cymry ;
  • Cofrestri plwyf Cerrig-y-drudion, archwiliwyd gan Mr. Evan Roberts , Llandderfel.

Awdur:

Miss Gwenllian Jones, Ph.D., Llandre

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54