Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



NICHOLL , Syr JOHN ( 1759 - 1838 ) ;

g. 16 Mawrth 1759 , ail fab John Nicholl , Llanmaes , aelod o deulu a ymsefydlasai ers hir amser yn Llanmaes a Llanilltyd Fawr , sir Forgannwg . Cafodd ei addysg yn y Bontfaen a Bryste , ac ymaelododd yn Rhydychen (o Goleg S. Ioan ) ar 27 Mehefin 1775 . Llwyddodd, ar 6 Ebrill 1785 , i ennill gradd D.C.L. , y cymhwyster a oedd yn anhepgor er mwyn cael ei dderbyn i'r gorfforaeth gyfyngedig iawn a elwid yn ‘ Doctor's Commons '; derbyniwyd ef yn ‘ Advocate ’ ynddi ar 3 Tachwedd 1785 . Daeth cylch ei ymarfer â'r swydd honno yn eang; dilynodd Syr William Scott ( arglwydd Stowell ) fel ‘ King's Advocate ' ar 6 Tachwedd 1798 a chael ei wneuthur yn farchog , yn ôl yr arfer. Etholwyd ef i'r Senedd yn 1802 a pharhaodd i fod yn aelod, dros amrywiol etholaethau, hyd y diddymwyd y Senedd ym mis Rhagfyr 1832 , adeg y ‘ Reform Act ’ ( 1832 ), pryd yr ymneilltuodd. Yn ystod ei yrfa yn y Senedd yr oedd yn Dori pybyr; gwrthwynebai'n wastad y mesurau i ganiatáu mwy o ryddid i'r Pabyddion ac i ddiwygio'r gyfundrefn etholaethol. Yr ‘ Ecclesiastical Courts Act ,’ 1829 , oedd ei gyfraniad gweithredol ef i ddeddfwriaeth. Yn 1809 apwyntiwyd Syr John Nicholl yn ‘ Dean of Arches ’ ac yn farnwr llys yr ewyllysiau , Caergaint ; derbyniwyd ef hefyd yn aelod o'r Cyfrin Gyngor . Dewiswyd ef yn farnwr Uchel Lys y Morlys yn 1833 . Y flwyddyn ganlynol gwnaethpwyd ef yn ficer cyffredinol i archesgob Caergaint a rhoes i fyny swyddi'r ‘ Dean of Arches ’ a barnwr Llys yr Ewyllysiau . Fel barnwr enillodd enw da iawn iddo'i hun ‘ for inflexible impartiality and great strength and soundness of judgement .’ Ceir ei ddyfarniadau yn y reports swyddogol; argraffwyd amryw ohonynt ar wahân hefyd. Tua'r flwyddyn 1803 prynodd stad Merthyr Mawr , gerllaw Penybont-ar-Ogwr , sir Forgannwg ; adeiladodd yno blasty hardd a chynnull yno lyfrgell o tua 30,000 o gyfrolau. Cymerth ran bwysig ym mywyd gwleidyddol ei sir enedigol, a bu'n gefnogydd cyson i Syr Christopher Cole , yr aelod Torïaidd . Yr oedd yn aelod blaenllaw ym mudiad y gwirfoddolwyr yn ystod y rhyfel â Napoleon , a chyrhaeddodd radd lifftenantcyrnol . Bu'n helpu i sefydlu King's College , Llundain . Yr oedd yn F.R.S. ( 1806 ) a F.S.A. Priododd Judy , ferch ieuengaf Peter Birt , Wenvoe , ar 8 Medi 1787 . Bu f. 26 Awst 1838 ym Merthyr Mawr , gan adael unig fab, John Nicholl [q.v.] , a thair merch.

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography a'r cyfeiriadau a roddir yno.

Awdur:

Henry John Randall, F.S.A., (1877-1964), Penybont-ar-Ogwr

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54