Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

OWEN , JOHN (‘ Owain Alaw ’; 1821 - 1883 ) ; g. 14 Tachwedd 1821 yn Crane Street , Caerlleon , mab Capten Owen . Cafodd addysg dda, a phrentisiwyd ef ym masnachdy Powell ac Edwards , Cutlers . Ei athro cerdd cyntaf oedd Edward Peters , Caer , ac wedi hynny, C. Lucas , Llundain . Penodwyd ef yn ieuanc yn organydd yng nghapel yr arglwyddes Huntingdon , ac yn arweinydd i'r ‘ Octagon Orchestral Society .’ Yn 1842 priododd, ac yn 1844 rhoddodd i fyny ei fusnes, ac ymroi i wasnaethu cerddoriaeth. Penodwyd ef yn organydd eglwys S. Paul , Boughton , ac wedi hynny i eglwys S. Bride , ac yn ddiwethaf i eglwys Gymraeg S. Mair , Caer , lle y bu yn organydd a chôr-feistr , ac yn ysgrifennydd yr eglwys hyd ddiwedd ei oes. Yr oedd yn gyfansoddwr , organydd , a chyfeilydd , a datganwr (bariton) rhagorol. Ceir yn Haleliwia , 1849 , dôn o'r enw ‘ Calfari ’ o'i waith. Yn eisteddfod Rhuddlan , 1851 , enillodd ar gyfansoddi'r anthem ‘ Deborah a Barac ,’ ac yn yr eisteddfod hon yr urddwyd ef yn ‘ Owain Alaw .’ Yr un flwyddyn yr oedd yn gydradd â John Ambrose Lloyd ar y gantawd ‘ Gweddi Habacuc ’ yn eisteddfod Porthmadog . Yn 1855 yr oedd yn fuddugol yn eisteddfod Llundain ar ‘ Can Mair ,’ ac ym Merthyr ar ‘ Y ddaeargryn ,’ yng nghymanfa Gwent a Morgannwg ar anthem ‘ Och, Anuwiol ,’ ac yn eisteddfod Llanrwst , 1859 , ar ‘ Arnat Ti y llefais .’ Yn 1860 dug allan Gems of Welsh Melodies , casgliad o alawon, a fu yn wasnaethgar iawn i Gymru . Enillodd yn eisteddfod Caernarfon ar gyfansoddi cantawd ‘ Tywysog Cymru ,’ ac ar gyfer eisteddfod genedlaethol Caerlleon , 1866 , cyfansoddodd ‘ Gŵyl Gwalia .’ Cyhoeddodd Tonau yr Ysgol Sabothol; The Welsh Harp , sef casgliad o alawon i bedwar llais; a Ceinion Alawon Seisnig . Yn 1878 dug allan ei brif waith — yr oratorio ‘ Jeremiah .’ Bu ei anthemau, ‘ Pa fodd y glanha ,’ ‘ Gwyn fyd a ystyria wrth y tlawd ,’ ac eraill yn boblogaidd iawn. Cyhoeddwyd ei anthemau, rhanganau, a'i ganiadau yn Y Gyfres Gerddorol a olygwyd ganddo, Y Drysorfa Gorawl , Ceinion Cerddoriaeth , Miwsig y Miloedd , Y Cerddor Cymreig , Greal y Corau , Y Cerddor , a Cronicl y Cerddor . Gelwid am ei wasanaeth fel cyfeilydd trwy Gymru , a gwasnaethodd fel beirniad eisteddfodol . Yr oedd wedi ei benodi i feirniadu yn eisteddfod Caerdydd , 1883 . Bu f. 29 Ionawr 1883 a chladdwyd ef yn hen fynwent Caerlleon Fawr .

Llyfryddiaeth:

Y Cerddor. Cylchgrawn misol. [O 1922 ymlaen fe'i adnabyddir fel Y Cerddor Newydd. The Welsh musical magazine.] , Gorffennaf ac Awst 1892 ;
Cronicl y Cerddor , Treherbert , Mai a Mehefin 1883 ;
Y Geninen , 1883–1928. Dynodir rhifyn arbennig Mawrth weithiau fel ‘ (Gwyl Dewi)’ ac weithiau fel ‘ (D.).’ , 1883 ;
Bye–Gones, relating to Wales and the Border Counties , 18??-1919 , 1883 ;
M. O. Jones , Bywgraffiaeth Cerddorion Cymreig . Cymdeithas yr Eisteddfod Genedlaethol, 1890 ;
Cymru , xxvii.

Awdur:

Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn.

Atodiadau a chywiriadau:

OWEN , JOHN (‘ Owain Alaw ’; Bywg. , 671) Yr oedd ei fab, W. H. , Owen , yn organydd eglwys S. Bartholomew yn Nulyn . Lladdwyd ef yn y ddamwain ar y rheilffordd ger Abergele , 20 Awst 1868 ac yntau yn ddim ond 23 oed.