Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



PARRY , JOHN (‘ Bardd Alaw ’; 1776 - 1851 );

g. yn Ninbych , 18 Chwefror 1776 , mab Thomas Parry , saer maen , o bentref Aberwheeler , tua chwe milltir o Ddinbych . Cafodd ei wersi cerddorol cyntaf gan gerddor a ddysgai rai i ddawnsio, ac a ddysgodd y clarinet iddo; canai John Parry yr offeryn hwnnw yn yr eglwys. Yn 1793 ymunodd â seindorf cartreflu sir Ddinbych , ac yn 1797 penodwyd ef yn arweinydd iddi. Yn 1807 ymsefydlodd yn Llundain ; galwyd am ei wasanaeth i ganu'r offerynnau chwyth mewn cyngherddau , a dechreuodd yntau gyfansoddi iddynt. Yn 1809 cyhoeddodd ganeuon a darnau eraill, a chafodd wahoddiad i gyfansoddi cerddoriaeth i'r Vauxhall Gardens , ac ef a drefnai y rhan gerddorol am flynyddoedd. Yn 1804 dug allan The Ancient Britons Martial Music , ac yn 1807 gasgliad arall o'r darnau wedi eu trefnu i'r delyn neu'r piano, ffliwt, a sielo. Ysgrifennodd amryw erthyglau i'r Cambro-Briton ar alawon Cymreig , 1819-22 . Yn 1820 penodwyd ef i drefnu rhan gerddorol eisteddfod Powys , ac yno'r urddwyd ef yn ‘ Bardd Alaw .’ Yn 1821 dug allan gasgliad o Alawon Cymreig gyda geiriau Saesneg o waith Mrs. Hemans , a dwy opera — chwaraewyd un ohonynt am 25 o nosweithiau, a daeth hynny ag ef i sylw fel cyfansoddwr . Bu'n arweinydd cerddorol a beirniad yn eisteddfodau Aberhonddu ( 1822-6 ), Biwmares ( 1832 ), Caerdydd ( 1834 ), y Fenni ( 1836-48 ). Yn 1820 sefydlodd Gymdeithas y Canorion er meithrin canu gyda'r delyn , a cheir traethawd ar y delyn ganddo yn Y Cymmrodor . Golygodd y tonau i Seren Gomer am flynyddoedd. Cyfansoddodd lawer o gerddoriaeth a chofir amdano fel cyfansoddwr y ddeuawd, ‘ Flow gently, Deva ,’ a fu mor boblogaidd yng Nghymru . Bu f. yn Llundain , 8 Ebrill 1851 .

Mab iddo ydoedd JOHN PARRY ( 1810 - 1879 ), cerddor ; g. 3 Ionawr 1810 . Dysgwyd ef i ganu'r delyn gan Boscha , ac yn 15 oed daeth allan yn delynor cyhoeddus. Yr oedd yn chwaraeydd medrus ar y piano hefyd, ac yn 21 oed ymddangosodd fel datganwr (bariton) . Yr oedd hefyd yn arlunydd da. Yn 1836 rhoddwyd budd-gyngerdd iddo o dan nawdd Cymdeithas y Cymmrodorion , a chymerai prif gantorion Llundain ran ynddo. Wedi hyn trodd i ganu caneuon ysgafn . Yn 1840 cyfansoddodd chwareugerdd ‘ Wanted, a Governess ,’ ac amryw ganeuon. Oherwydd afiechyd gadawodd y llwyfan yn 1853 , ac apwyntiwyd ef yn organydd eglwys S. Jude , Southsea . Yn 1860 ymunodd â chwmni cyngerdd Mr. a Mrs. German Reed , ond oherwydd afiechyd ymneilltuodd yn 1869 . Bu f. yn East Nousley , Surrey , fis Chwefror 1879 . Y mae llawer o ddefnyddiau ynglŷn â'i waith fel cerddor ac arlunydd yn y Llyfrgell Genedlaethol .

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Y Gwyddoniadur Cymreig , 1889–96 ;
  • M. O. Jones , Bywgraffiaeth Cerddorion Cymreig , Cymdeithas yr Eisteddfod Genedlaethol, 1890 ;
  • Y Cerddor , Ionawr 1890 ;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present , 1908 ;
  • [ Y Cymmrodor , 1951 ].

Awdur:

Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn

Atodiadau a chywiriadau:

PARRY , JOHN ( 1776 - 1851 ; Bywg. , 692)

Nid efo, ond ei fab John Orlando Parry , oedd awdur ‘ Flow gently, Deva ’.

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54