Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RICHARDS , HENRY BRINLEY ( 1819 - 1885 ), cerddor ; g. 13 Tachwedd 1819 yn Quay Street , Caerfyrddin , mab Henry ac Elizabeth Brinley Richards . Cadwai ei dad siop gerddoriaeth , ac efe oedd organydd eglwys S. Pedr . Bwriadai ei dad ei ddwyn i fyny'n feddyg , ond at gerddoriaeth yr oedd ei atyniad. Yn eisteddfod Gwent a Morgannwg , 1834 , enillodd ar gyfansoddi amrywiadau ar yr alaw Gymreig , ‘ Llwyn Onn ,’ gyda chanmoliaeth gan ‘ Bardd Alaw ,’ y beirniad. Parodd hyn iddo roddi i fyny y bwriad o fynd yn feddyg, a chyflwynodd ei holl amser i gerddoriaeth. Cafodd y dug Newcastle yn noddwr, ac anfonwyd ef i'r Academi Gerddorol Frenhinol . Yn 1835 enillodd ysgoloriaeth y brenin , ac enillodd hi drachefn yn 1837 . Ar anogaeth ei noddwr aeth i Paris am gwrs o addysg, ac ar ei ddychweliad i Lundain penodwyd ef yn is-athro yn yr Academi Gerddorol , ac yn ddiweddarach gwnaed ef yn gyfarwyddwr yr academi . Ef a gychwynnodd yr arholiadau lleol mewn cysylltiad â'r academi , a phenodwyd ef i arolygu y rhai hyn yng Nghymru a Sgotland . Ystyrrid ef y chwaraewr piano gorau yn y deyrnas, ac enillodd enwogrwydd fel athro ar y piano . Cadwodd ei gysylltiad â Chymru , a gwasnaethai fel beirniad yn yr eisteddfod genedlaethol , bu'n flaenllaw yng Nghymdeithas y Cymmrodorion o 1873 hyd ei farw. Cymerai ddiddordeb yn y delyn deir-res , a thraddododd gyfres o ddarlithiau ar ‘ Cerddoriaeth Gymreig ’ Y mae ei gyfansoddiadau yn niferus. Trefnodd gerddoriaeth y meistri i'r piano mewn tair cyfrol, Classical Pianist , Student Practice , a'r Pianist Library , ynghyd â darnau gwreiddiol — ‘ overture’ i gerddorfa yn F leiaf (canwyd hi yn eisteddfod Caerlleon , 1860 ), ‘ Concerto’ i'r piano a'r gerddorfa , darnau corawl (‘ Cenwch Udgorn yn Seion ,’ ‘ Let the hills resound ,’ ac eraill). Y gwaith a'i dygodd i sylw ydoedd ‘ Ar Dywysog Gwlad y Bryniau ’ (‘ God Bless the Prince of Wales ’), 1862 ; ar ddydd priodas tywysog Cymru yn 1863 canwyd y gân trwy bob rhan o'r wlad gan filoedd o gantorion. Yn 1873 dug allan Songs of Wales , wedi eu trefnu i'r llais a'r piano. Cyhoeddodd hefyd Welsh Choir , sef alawon Cymreig wedi eu trefnu i bedwar llais. Bu f. 2 Mai 1885 , a chladdwyd ef ym mynwent Brompton , Llundain .

Llyfryddiaeth:

Y Geninen , 1883–1928. Dynodir rhifyn arbennig Mawrth weithiau fel ‘ (Gwyl Dewi)’ ac weithiau fel ‘ (D.).’ , 1886 , 56, 281;
Dictionary of National Biography ;
The Musical Times , 1848 ff , 1885 ;
M. O. Jones , Bywgraffiaeth Cerddorion Cymreig . Cymdeithas yr Eisteddfod Genedlaethol, 1890 ;
Groves , Groves’ Dictionary of Music and Musicians (gol.): , 4ydd arg., 1940 ;
Y Cerddor. Cylchgrawn misol. [O 1922 ymlaen fe'i adnabyddir fel Y Cerddor Newydd. The Welsh musical magazine.] , Ionawr 1893 ;
Y Cymmrodor , 1877 ff , 1951 , pen. vi.

Awdur:

Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn.

Atodiadau a chywiriadau:

RICHARDS , HENRY BRINLEY ( Bywg. , 801) Yn Heol y Farchnad Isaf yng Nghaerfyrddin y g. ef. Yr oedd ei fam yn ferch i John Brinley , Abertawe . (gw. F. Jones , God Bless the Prince of Wales , Caerfyrddin , 1969 ).