SYPYN CYFEILIOG
,
fl.
1340-90
,
bardd
.
Ei gân enwocaf yw'r ‘awdl unnos’ i
Ddafydd ap Cadwaladr
o
Fachelldref
, ger
Church Stoke
, sy'n gorffen a'r llinellau adnabyddus, ‘
Dyred pan fynnych, cymer a welych, a gwedi delych, tra fynnych trig
.’ Dywedir yn y llawysgrifau mai awdl fyrfyfyr ydyw, y gorfodwyd y
bardd
i'w chanu am ei groeso pan drodd i mewn i dŷ
Dafydd
am loches o'r storm, a chael bod gwledd ymlaen yno. Fe'i canwyd
cyn 1400
gan ei bod i'w chael yn ‘
Llyfr Coch Hergest
,’ o dan un o'r amrywiol enwau a ddodir ar y bardd hwn, sef
Dafydd Bach ap Madog Wladaidd
. Dywedir yn y llawysgrifau hefyd mai'r un bardd yw
Cnepyn Gwerthrynion
a
Bach Buddugre
. Ond y mae'n sicr i fardd gryn ysbaid o'i flaen ddwyn yr enw
Cnepyn Gwerthrynion
[q.v.]
, oblegid fe sonnir amdano gan
Wilym Ddu o Arfon
. Awgryma
Ifor
Williams
mai ‘cymysgu tri bardd bach a wnaethpwyd,’ sef y
Cnepyn
,
Bach Buddugre
, a
Sypyn Cyfeiliog
. Y mae gan y
Sypyn
gywydd moliant i
Harri
Salbri
(bu f.
1400
)
a'i wraig
Annes
Kwrtes
(h.y.
Courtois
)
, a hefyd y ddau gywydd o'i waith a roddir yn
Iolo Goch ac Eraill
. Cyfeirir at y
bardd
hwn gan
Gruffudd
Llwyd
(
c.
1385
) yn ‘
Cywydd y Cwest
,’ a hefyd yn ‘
Araith Iolo Goch
’ (gw.
Areithiau Pros
, 12-7).
Llyfryddiaeth:
-
Poetry in R.B.H.‘Llyfr Coch Hergest’ (Jesus College MS. cxi). Cyfeirir at dudalennau'r llawysgrif ei
hun, yn hytrach na'r argraffiadau ohoni. Gw.
;
-
Llawysgrif Llyfrgell Genedlaethol Cymru
6496 (247b);
-
Llawysgrif Brogyntyn yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth.
2 (356b);
-
Llawysgrif Cwrtmawr yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru
467b (32);
-
Llawysgrif Wynn
1 (210);
- etc.;
-
Cywyddau Iolo Goch ac Eraill,
1350–1450
, a (gol.): , 1925; arg. arall, 1937
.
Awdur:
David Myrddin Lloyd, M.A., (1909-81), Aberystwyth / Yr Alban.
