Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

VAUGHAN, ARTHUR OWEN (‘Owen Rhoscomyl ‘; 1863?-1919), anturwr ac awdur; brodor o Ddyffryn Clwyd. Dihangodd i'r môr yn fachgen (o Borthmadog), a chrwydrodd y byd. Yn y rhyfel â'r Boëriaid, yr oedd ganddo lu o ŵyr meirch, ‘Rimington's Guides,’ ac enillodd gryn glod; ac yn rhyfel 1914-9 enillodd radd cyrnol, a'r D.S.O. Sgrifennodd ddwy nofel, The Jewel of Ynys Galon, 1895, a The White Rose of Arno, 1897, a chyda'r arglwydd Howard de Walden ddrama, The Children of Don, 1912. Cyhoeddodd hefyd yn 1905 Flamebearers of Welsh History, ac yn 1913 lyfr mwy uchelgeisiol, The Matter of Wales, ond ni chafodd y naill na'r llall dderbyniad da o gwbl gan arbenigwyr yn hanes cynnar Cymru. Bu f. 15 Hydref 1919 mewn ysbyty preifat yn Llundain, yn 56 oed yn ôl Western Mail, 20 Hydref 1919.

Llyfryddiaeth:

The Times, 17 Hydref 1919;
West. Mail, 16 a 20 Hydref 1919;
Rhyl Journal, 25 Hydref 1919;
Blackwell;
N.L.W. MSS. 2504-5.

Awdur:

Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952), Aberystwyth

Atodiadau a chywiriadau:

VAUGHAN, ARTHUR OWEN (Bywg., 941) Enw mabwysiedig oedd hwn — ei enw bedydd oedd Robert Scourfield, mab Robert Mills a Jane Ann, merch Joseph Scourfield; g. yn Southport, 6 Medi 1863. Claddwyd ei dad o fewn mis wedyn. Symudodd y fam i Fanceinion a phriodi eilwaith. Bu'r ail ŵr, Luke Etchells f. yn 1869. Magwyd y bachgen gan ei nain a oedd yn wreiddiol o Dre-meirchion. Owen oedd ei henw hi arno. Ef ei hun a fabwysiadodd yr enw Arthur Owen Vaughan a llunio'r ffugenw ‘ Owen Rhoscomyl’ allan o Rho[bert] Sco[urfield] Myl[ne] gan ddefnyddio'r ffurf Saesneg Canol am Mill. Pr. Catherine Lois (Katherine Louisa) de Geere ar lan yr afon Vaal tua 21 Rhag. 1900. Collodd y dystysgrif briodas pan gymerwyd ef i ysbyty. Bu hi f. ym Mhenarth yn 1927. Y 14th Northumberland Fusiliers oedd ei gatrawd yn Rhyfel De Affrig.

Llyfryddiaeth:

Gwybodaeth gan ei ferch.

Atodiadau a chywiriadau:

VAUGHAN, ARTHUR OWEN (‘Owen Rhoscomyl ’; Bywg., 941; Bywg.2, 169) Yr oedd yn awdur dwy nofel arall, Old Fireproof (1906) a Battlement and Tower [1896].

Llyfryddiaeth:

[Y mae ei bapurau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, eithr heb eu catalogio.
Gw. ymhellach Hywel Teifi Edwards, I godi'r hen wlad yn ei hôl (1989), 246-50;
hefyd Hel Achau, 34 (1991).]

Awdur:

Thomas Gwynn Jones (1904-90), Abertawe