Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILLIAMS , GWILYM ( 1839 - 1906 ), barnwr ;

g. yn Nhrecynon , Aberdâr , mab David Williams (‘ Alaw Goch ’) ac Ann , chwaer William Morgan ( 1819 - 1878 ) [qq.v.] . Cafodd ei addysg yn ysgol ramadeg y Bont-faen , y Normal College , Abertawe , ac yn Ffrainc . Derbyniwyd ef yn fargyfreithiwr (o'r Inner Temple ) yn 1863 , a'r un flwyddyn, ar farw ei dad, daeth yn dirfeddiannwr cyfoethog fel perchennog stad Miscyn , sir Forgannwg , a'i mwynau. Wedi i apêl gael ei gwneuthur yn Nhŷ'r Cyffredin o blaid dewis barnwyr dwyieithog yng Nghymru , dewiswyd Gwilym Williams gan yr Ysgrifennydd Cartref yn ynad cyflog Pontypridd a'r Rhondda 1872 , ardal anodd i ynad weithredu ynddi ar y pryd gan fod y boblogaeth yn cynyddu mor gyflym. Dywedwyd amdano yr adeg honno ei fod ‘ yn ddychryn i ddrwgweithredwyr … ’ Yn 1884 dewiswyd ef yn farnwr llysoedd barn sirol ( cylchdaith canolbarth Cymru ), a'i ddyrchafu, 1885 , yn farnwr llysoedd barn sirol Morgannwg , swydd a ddaliodd hyd ei f., 25 Mawrth 1906 . Bu hefyd yn gadeirydd sesiwn chwarter sir Forgannwg o 3 Gorffennaf 1894 hyd flwyddyn ei farw. Fel ei dad yr oedd yn Gymro brwd a gwladgarol ac yn eisteddfodwr pybyr , a byddai'n llywyddu cyfarfodydd Cymmrodorion yn ardaloedd gweithfaol Deheudir Cymru , ac yn darlithio iddynt yn fynych (yn Gymraeg ac yn Saesneg ). Yr oedd yn llywydd ac yn feirniad yn eisteddfod genedlaethol Pontypridd , 1893 , a cheir ei hanes (yn Gen. , Hydref 1919 ) yn gorfod gorchymyn i Gwilym Cowlyd adael y llwyfan am ei fod yn gwrthod cydweld â'r ddau feirniad arall ar y cwestiwn pwy oedd orau yng nghystadleuaeth yr awdl. Ysgrifennai i Cymru (O.M.E.) a'r Geninen a chyhoeddodd waith ei dad (dan olygiaeth Dafydd Morganwg ) o dan y teitl, Gwaith Barddonol Alaw Goch , 1903 . Priododd, 1863 , ag Emma E. (bu f. 12 Awst 1922 ), merch William Williams , Aberpergwm ; bu iddynt dri mab ac un ferch.

Ffynonellau:

  • (Syr) Thomas Hughes , Great Welshmen of Modern Days , 1931 1931 ;
  • Western Mail , 16 Ebrill 1910 ;
  • Taliesin Morgan , History of Llantrisant, Glamorganshire , Caerdydd, 1898 , 1898 ;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present , 1908 ;
  • Enwogion Aberdâr , 1910 , 1910 ;
  • John Mills , Hanes Bethania, Aberdâr ;
  • O. Morgan , History of Pontypridd and Rhondda Valleys , 1903 , 1903 ;
  • Cymru (O.M.E.) , Chwefror 1921 ;
  • Y Geninen , Hydref 1892 , Awst 1900 , Gorffennaf 1906 , 1907 , 1909 , a Hydref 1919 ;
  • J. Vyrnwy Morgan , Welsh Political and Educational Leaders in the Victorian Era , 1908 a Welsh Religious Leaders in the Victorian Era , Llundain, 1905 .

Awdur:

Watkin William Price, M.A., (1873-1967), Aberdâr

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54