Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

WILLIAMS , JOHN (‘ Ioan Rhagfyr ’; 1740 - 1821 ) ; g. 26 Rhagfyr 1740 , yn Hafoty Bach , plwyf Celynnin , Meirionnydd , mab William Robert Williams , a'i fam yn berthynas i Edward Samuel , Llangar [q.v.] . Symudodd y teulu i fyw i Dalywaen , ger Dolgellau . Gwneuthurwr hetiau brethyn ydoedd y tad, a dysgodd y mab y grefft. Arferai masnachwyr gwlân o Amwythig letya yn Nhalywaen , a thynnwyd eu sylw at ddawn John Williams i ddysgu, a thalasant am dri mis o addysg iddo yn Amwythig . Cafodd wersi mewn cerddoriaeth, a dysgodd ganu'r trwmped a'r ffliwt . Wedi dychwelyd gartref dechreuodd gyfansoddi cerddoniaeth a barddoniaeth . Yn 1763 priododd â Jane , merch William Jones , Bryn Rhyg , Dolgellau . Yn 1772 rhoddodd ei grefft i fyny ac aeth yn glerc at Edward Anwyl , cyfreithiwr , ac wedi hynny bu'n cadw ysgolion yn Nhrawsfynydd , Abermaw , Dolgellau , a Llanelltyd . Efe oedd cerddor enwocaf ei gyfnod, a chyfansoddodd lawer iawn o gerddoriaeth offerynnol, anthemau, a thonau . Bu rhai o'i anthemau yn boblogaidd am amser hir, a cheir ei donau ‘ Sabath ,’ ‘ Cemaes ,’ a ‘ Dyfroedd Siloah ’ yn ein casgliadau tonau. Ceir ei ddarnau offerynnol — yr ymdeithganau, gavottes, a minuets — yn Y Cerddor Cymreig ( ‘ Ieuan Gwyllt ’ ). Yn llyfr Ffoulk Robert Williams (‘ Eos Llyfnwy ’ [q.v.] ) ‘ Cerddoriaeth o Gerddi Seion ’ mewn llawysgrif sydd yn y Llyfrgell Genedlaethol ceir 59 o donau a 21 o anthemau o waith John Williams . Bu f. 11 Mawrth 1821 a chladdwyd ef ym mynwent Llanfair Bryn Meurig .

Llyfryddiaeth:

Seren Gomer , Mai 1822 ;
Y Cerddor. Cylchgrawn misolY Cerddor Newydd. The Welsh musical magazine. . [O 1922 ymlaen fe'i adnabyddir fel ] , Chwefror 1889 ;
M. O. Jones , Bywgraffiaeth Cerddorion Cymreig : . Cymdeithas yr Eisteddfod Genedlaethol, 1890 ;
Enwogion Cymru. A Biographical Dictionary of Eminent Welshmen : , 1852 ;
Geirlyfr Bywgraffiadol o Enwogion Cymru (‘’): , 1870 ;
Y Gwyddoniadur Cymreig (gol.) a (gol.): , 1856–79; ail arg., 1889–96. Defnyddiwyd yr ail arg.; gan nad yw hwnnw wedi ei drefnu’n hollol yn ôl y wyddor, cyfeirir at y gyfrol a'r tudalen, e.e. ‘, vii, 398e.’ Mynegai ar ddiwedd y 10fed gyfrol ;
Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru : , 1867–70. Gan ei fod yn ddi-drefn, cyfeirir at y gyfrol a'r tudalen, e.e. ‘J.T.J., ii, 51–5.’ , ii, 645-6.

Awdur:

Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn.

Atodiadau a chywiriadau:

WILLIAMS , JOHN (‘ Ioan Rhagfyr ’; Bywg. , 985) Sylwer mai yn Ser. G. , Mai 1822 (nid ‘ Ser. Cym. ’) y ceir ei hanes.