Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILLIAMS , JOHN (‘ Ioan Rhagfyr ’; 1740 - 1821 ) ;

g. 26 Rhagfyr 1740 , yn Hafoty Bach , plwyf Celynnin , Meirionnydd , mab William Robert Williams , a'i fam yn berthynas i Edward Samuel , Llangar [q.v.] . Symudodd y teulu i fyw i Dalywaen , ger Dolgellau . Gwneuthurwr hetiau brethyn ydoedd y tad, a dysgodd y mab y grefft. Arferai masnachwyr gwlân o Amwythig letya yn Nhalywaen , a thynnwyd eu sylw at ddawn John Williams i ddysgu, a thalasant am dri mis o addysg iddo yn Amwythig . Cafodd wersi mewn cerddoriaeth, a dysgodd ganu'r trwmped a'r ffliwt . Wedi dychwelyd gartref dechreuodd gyfansoddi cerddoniaeth a barddoniaeth . Yn 1763 priododd â Jane , merch William Jones , Bryn Rhyg , Dolgellau . Yn 1772 rhoddodd ei grefft i fyny ac aeth yn glerc at Edward Anwyl , cyfreithiwr , ac wedi hynny bu'n cadw ysgolion yn Nhrawsfynydd , Abermaw , Dolgellau , a Llanelltyd . Efe oedd cerddor enwocaf ei gyfnod, a chyfansoddodd lawer iawn o gerddoriaeth offerynnol, anthemau, a thonau . Bu rhai o'i anthemau yn boblogaidd am amser hir, a cheir ei donau ‘ Sabath ,’ ‘ Cemaes ,’ a ‘ Dyfroedd Siloah ’ yn ein casgliadau tonau. Ceir ei ddarnau offerynnol — yr ymdeithganau, gavottes, a minuets — yn Y Cerddor Cymreig ( Ieuan Gwyllt ). Yn llyfr Ffoulk Robert Williams (‘ Eos Llyfnwy ’ [q.v.] ) ‘ Cerddoriaeth o Gerddi Seion ’ mewn llawysgrif sydd yn y Llyfrgell Genedlaethol ceir 59 o donau a 21 o anthemau o waith John Williams . Bu f. 11 Mawrth 1821 a chladdwyd ef ym mynwent Llanfair Bryn Meurig .

Ffynonellau:

  • Seren Gomer , Mai 1822 ;
  • Y Cerddor , Chwefror 1889 ;
  • M. O. Jones , Bywgraffiaeth Cerddorion Cymreig (1890) ;
  • Enwogion Cymru. A Biographical Dictionary of Eminent Welshmen (1852) ;
  • Geirlyfr Bywgraffiadol o Enwogion Cymru (1870) ;
  • Y Gwyddoniadur Cymreig (1889–96) ;
  • Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion Cymru , ii, 645-6.

Awdur:

Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn

Atodiadau a chywiriadau:

WILLIAMS , JOHN (‘ Ioan Rhagfyr ’; Bywg. , 985)

Sylwer mai yn Ser. G. , Mai 1822 (nid ‘ Ser. Cym. ’) y ceir ei hanes.

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54