Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILLIAMS , ROBERT ( 1810 - 1881 ), clerigwr, ysgolhaig Celtig, a hynafiaethydd ;

g. yng Nghonwy 29 Mehefin 1810 , yn ail fab i Robert Williams , curad parhaol Llandudno . Ar ôl cael ei addysg gynnar yn ysgolion Biwmares ac Amwythig , aeth i Goleg Christ Church , Rhydychen , lle y graddiodd yn B.A. yn 1832 ac yn M.A. yn 1836 . Bu'n gurad Llangernyw , sir Ddinbych , o 1833 hyd 1836 . Yn 1837 fe'i penodwyd yn ficer Llangadwaladr , ac yn 1838 yn gurad parhaol Rhydycroesau , ger Croesoswallt . Parhaodd yn ficer Llangadwaladr hyd 1877 ac yn gurad Rhydycroesau hyd 1879 , pan apwyntiwyd ef yn rheithor Culmington , swydd Henffordd . Bu'n rheithor yno ac, ar ôl 1872 , yn ganon mygedol Llanelwy hyd ei f. yn ŵr dibriod, 26 Ebrill 1881 ; claddwyd 2 Mai yn Culmington , lle y gosodwyd carreg goffa iddo yn 1889 ac arni arysgrif mewn Cymraeg a Chernyweg . Yn 1831 enillodd wobr gan Gymdeithas y Cymmrodorion am fraslun bywgraffyddol o'r Cymry enwocaf yn y cyfnod wedi'r Diwygiad Protestannaidd . Trefnodd y gymdeithas gyfieithiad Cymraeg ohono o dan y teitl ‘ Enwogion Cymru .’ Yn ddiweddarach ychwanegwyd at y fersiwn Saesneg gwreiddiol ac fe'i cyhoeddwyd — Enwogion Cymru: a Biographical Dictionary of Eminent Welshmen ( Llandovery , 1852 ). Ei gyfraniad pwysicaf i astudiaethau Celtig yw Lexicon Cornu-Britannicum ( Llandovery , 1865 ). Ynddo nodir enghreifftiau o'r geiriau Cernyweg , a rhoir y cytrasau yn yr ieithoedd Celtig eraill. Manteisiodd lawer ar drysorau llyfrgell Peniarth , ac ef a ddarganfu yno yr unig gopi sydd ar gael o'r ddrama Gernyweg Beunans Meriasek (neu'r Ordinale de Vita Sancti Mereadoci ) a olygwyd gyda chyfieithiad gan Whitley Stokes ( London , 1872 ). Yn 1876 gorffennwyd ei gyfrol gyntaf o'r Selections from the Hengwrt Manuscripts , ac yn 1878 a 1880 ymddangosodd y ddwy ran gyntaf o'r ail gyfrol. Cwpláwyd yr ail gyfrol yn 1892 gan G. Hartwell Jones . Ni ellir dibynnu bob amser nac ar ddarlleniadau nac ar gyfieithiadau'r ddwy gyfrol hyn. Nodwyd ei waith pwysicaf uchod, ond y mae ganddo gyfraniadau eraill i ysgolheictod y mae'n rhaid cyfeirio atynt. Yn 1835 cyhoeddodd The History and Antiquities of the Town of Aberconwy ( Denbigh ); adolygodd lawer o'r nodiadau i'r argraffiad newydd ( Croesoswallt , 1878 ) o The History of the Gwydir Family gan Syr John Wynne ; cyfieithodd ‘ Lyfr Taliesin ’ ar gyfer The Four Ancient Books of Wales ( Edinburgh , 1868 ) gan W. F. Skene [q.v.] ; ac o bryd i'w gilydd ysgrifennodd erthyglau i'r Archaeologia Cambrensis a'r Cambrian Journal . Bu'n aelod o bwyllgor golygyddol y ‘ Cambrian Archaeological Association .’

Ffynonellau:

  • Archaeologia Cambrensis , 1881 , 172-4;
  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present (1908) .

Awdur:

Yr Athro Thomas Jones, D.Litt., Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54