Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILLIAM , THOMAS ( 1697 - 1778 ), Mynydd-bach , gweinidog gyda'r Annibynwyr, ac awdur ;

g. yn 1697 , a threuliodd ei oes ymron yn Nhŷ'rbedw , ar y Mynydd-bach , ym mhlwyf Llandeilo-fawr , sir Gaerfyrddin , ond dywed tystiolaeth ddiweddar nad gŵr o'r fro honno ydoedd. Gwehydd ydoedd wrth ei grefft, ond yr oedd yn ddyn o ddiwylliant uwch na'r cyffredin. Ymaelododd yng Nghapel Isaac , neu eglwys y Mynydd-bach fel y gelwid hi, yn 1715 , a neilltuwyd ef yn ddiacon yno ar 1 Medi 1734 . Dechreuodd bregethu 'n fuan wedyn, ac ar 5 Ebrill 1744 caniatawyd iddo drwydded i hynny gan sesiwn chwarter Caerfyrddin . Yn 1724 cyhoeddodd gronicl o ddigwyddiadau wrth yr enw Oes-lyfr , yn dair rhan. Caed ail argraffiad yn 1768 , ac o leiaf dri arall wedi marw'r awdur, gan ychwanegu ato. Yr oedd hefyd yn awenydd gwych, ac argraffodd nifer o lyfrynnau eraill, yn cynnwys tri argraffiad ( 1727 , 1766 , 1767 ) o Gwaedd Ynghymru yn wyneb pob Cydwybod , ynghyd a Llythur ir Cymru Cariadus o waith Morgan Llwyd , Dammegion Iesu Grist ar Gan , 1761 , o waith ei gydymaith Joseph John , ac yn 1771 gyfieithiad Henry Evans o'r Bedwellty o Cynghorion Tad i'w Fab . Wedi bod yn ŵr ei ddeheulaw i John Harries dros gyfnod ei weinidogaeth yn y Mynydd-bach ( 1724-1748 ), ordeiniwyd ef yn weinidog ar yr eglwys yn 1757 , a llafuriodd yn ddiwyd yn y maes hwn hyd ei f. 12 Mehefin 1778 . Claddwyd ef yn Llanfynydd . Ymddengys mai ef oedd ysgrifennydd ei eglwys , oherwydd ceir cofnodion am lawer blwyddyn yng ngwaith ei law yn hen lyfr eglwys y Mynydd-bach sydd yn awr yng nghadw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru .

Ffynonellau:

  • Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru , iii, 540-1;
  • W. Rowlands , Llyfryddiaeth y Cymry (Llanidloes, 1869) .

Awdur:

Y Parchedig Ddr Evan Lewis Evans, D.Th., (1898-1978), Pontarddulais / Abertawe

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54