Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LLOYD , MEREDITH ( Bywg. , 552)

Mont. Coll. xii (nid ‘xvi') ydyw'r cyfeiriad.

Atodiadau a chywiriadau:

LLOYD , MEREDITH ( fl. 1655-77 ), cyfreithiwr a hynafiaethydd ;

brodor o'r Trallwng a pherthynas i Robert Vaughan o Hengwrt [q.v.] . Yr oedd ef ei hun yn gasglwr llawysgrifau , a dywed awdur catalog llyfrgell Hengwrt yn y Cambrian Register , iii, ar sail papurau a llythyrau a gafodd gan ddisgynnydd i Lloyd o Faesyfed , mai ef oedd yn berchen ar lawysgrifau Thomas Wiliems o Drefriw ac iddo eu rhoddi i Robert Vaughan . Benthyciodd Vaughan ganddo hefyd y ‘ Vita Sancti Cadoci ’ ( Pen. MS. 385 ) a'i chopïo ( Pen. MS. 275 ), ond naill ai esgeulusodd Vaughan ei dychwelyd neu hwyrach fe'i cafodd yn rhodd. Argraffwyd rhai llythyrau a fu rhwng Vaughan a Lloyd yn y flwyddyn 1655 yn y Cambrian Register , iii, 301-2, 310-2, ac yn y Cambro-Briton , i, 410-5. Ceir hefyd ddau lythyr pwysig wedi eu rhwymo yn Pen. MS. 275 , a ysgrifennwyd yn 1655 a 1658 . Dengys yr ohebiaeth fod Lloyd yn uchel ei barch gan Vaughan , a ymgynghorai yn fynych ag ef ynghylch ei ymchwilidau. Ymddiriedwyd i Lloyd y gorchwyl o geisio benthyg ‘ Llyfr Llandaf ’ i'w gyfaill oddi wrth John Vaughan , Trawscoed [q.v.] yn 1655 . Yr oedd gan Vaughan feddwl uchel am ei ysgolheictod, ac fe'i cymhellodd i astudio'r hen gyfreithiau oherwydd ei wybodaeth o'r gyfraith ac o Hen Gymraeg . Yr oedd Lloyd hefyd yn gyfarwydd iawn â'r copïwr enwog, John Jones o Gelli Lyfdy [q.v.] , ac ymwelodd ag ef yng ngharchar y Fleet , Llundain . Ymhlith casgliad Wynnstay , sydd yn awr yn y Llyfrgell Genedlaethol , ceir llythyr diddorol ( C. 102 ), a ysgrifennwyd yn 1677 gan Lloyd at ei berthynas, William Maurice o Lansilin [q.v.] , yr hynafiaethydd enwog, lle trafodir cynnwys llyfrgell Hengwrt , ac awgrymu ei gwerthu i William Williams , a ddaeth yn adnabyddus yn ddiweddarach fel ‘ y Llefarydd Williams .’

Y mae Robert Owen , yn ei Short Historical Sketch of Welshpool , yn awgrymu mai gwrthrych yr erthygl hon yw'r Meredith Lloyd o Frynellin y soniwyd amdano yn rhestr bwrdeisiaid y Trallwng , a argraffwyd yn Mont. Coll. , xvi, 328, a dywed ei fod yn ddisgynnydd o lwyth pendefigaidd Neuadd Wen. Ond ni ellir darganfod sail i hyn.

Ffynonellau:

  • R. Williams , Montgomeryshire Worthies (1894) ;
  • Handlist of Manuscripts in the National Library of Wales , Rhan i, tt. xvi, xx;
  • gw. hefyd y cyfeiriadau sydd yng nghorff yr erthygl.

Awdur:

Walter Thomas Morgan (1912-90), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1970