Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MATTHEWS , MARMADUKE ( Bywg. , 585)

Yn 1638 yr ymfudodd i America , a bu'n weinidog Yarmouth ( 1640 ) a mannau eraill yn New England ; dychwelodd i Gymru yn 1654 , ac ymsefydlodd yn Abertawe . Gwyddom fod ganddo ddau fab arall (heblaw Lemuel ), sef (1) MANASSEH , g. yn Yarmouth (N.E.) , a adawodd America ar adeg (neu wedi) m. ei dad, a aeth i Goleg Iesu yn Rhydychen (ni raddiodd), a gydymffurfiodd ac a ddaeth yn rheithor Portheynon ac wedyn ( 1670 ) yn ficer Abertawe , a (2) MORDECAI , g. c. 1640 yn Yarmouth , aeth i Harvard ( 1655 ) a graddiodd yno; daeth yntau i Gymru , a phenodwyd ef gan y Profwyr yn ficer Llancarfan ; trowyd ef allan yn 1660 , ond cydymffurfiodd wedyn, ac yn 1661 cafodd ficeriaeth Reynoldston [ A.H.D. yn B.B.C.S. , xvi, 30-7]. Bu f. Meh. 1702 .

Ffynonellau:

  • Y Cofiadur , 31, 55-6.

Atodiadau a chywiriadau:

MATTHEWS , MARMADUKE ( 1606 - 1683? ), gweinidog a drowyd allan ;

g. yn Abertawe , 1606 , yn fab i Matthew Johnes , Nydfywch , Llangyfelach , a Mary ei wraig. Derbyniwyd ef yn All Souls , Rhydychen , 20 Chwefror 1623/4 , a graddiodd yn B.A. 25 Chwefror 1624/5 ac yn M.A. 5 Gorffennaf 1627 ( Foster , Alumni Oxon. ). Yn 1636 yr oedd yn ficer Penmain yng Ngŵyr , a dangosodd dueddiadau Piwritanaidd annerbyniol gan esgob Tyddewi . Cychwynnwyd achos yn ei erbyn yn Llys yr Uchel Gomisiwn , ond ymfudodd ef i'r America . Dychwelodd yn 1658 ar gais y cyrnol Philip Jones [q.v.] , a daeth yn weinidog S. John , Abertawe . Fe'i trowyd allan yn 1662 . Tan yr ‘ Act of Indulgence ’ cymerodd drwydded i bregethu , gan ei alw ei hun yn Annibynnwr . Bu f. tua 1683 . Efe oedd awdur The Messiah Magnified ( London , 1659 ) a The Reconciling Remonstrance ( London , c. 1670 ).

Mab iddo oedd LEMUEL MATTHEWS ( 1644 - 1705 ), archddiacon Down . Ymaelododd yn y brifysgol o Goleg All Souls , Rhydychen , 25 Mai 1661 , ac wedyn daeth yn gaplan i Jeremy Taylor , esgob Down . Gwnaed ef yn archddiacon Down 2 Tachwedd 1674 , ac fe'i hapwyntiwyd yn ganghellor Down a Connor yn 1690 . Amheuwyd ei fod yn euog o droseddiadau eglwysig, a diswyddwyd ef gan gomisiwn brenhinol. Bu farw cyn i'w apeliadau mynych ddwyn unrhyw ffrwyth.

Ffynonellau:

  • Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru , i, 3, t. 166;
  • T. Rees , History of Protestant Nonconformity in Wales ;
  • Calamy , An account of the ministers…ejected , 1660–2 ;
  • Transactions of the Congregational Historical Society , 1901 ff , v, 1911-12 .

Awdur:

Y Parchedig Brifathro Robert Tudur Jones, D.Phil., (1921-98), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1970