Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN , WILLIAM (JOHN) (‘ Penfro ’; 1846 - 1918 ), clerigwr, eisteddfodwr, ac emynydd ;

g. 14 Rhag 1846 yn Nyfer , sir Benfro . Symudodd ei dad, David Morgan , yn fuan i Lanfihangel-penbedw , ac oddi yno i Foncath , a bu'n glerc y plwyf ac arweinydd y gân yn y ddau le. Addysgwyd y mab, a oedd yn gerddorol fel ei dad, yn ysgol ramadeg Aberteifi , ac yng Ngholeg Llanbedr ( B.A. , 1871 ). Ordeiniwyd ef yn 1871 , a thrwyddedwyd ef yn gurad Llanrwst , lle y daeth i gysylltiad agos nid yn unig â'r englynwr enwog, Trebor Mai , ond hefyd â'r gŵr hynod hwnnw, Gwilym Cowlyd . Mynychai ‘wrth’ eisteddfodau Gwilym Cowlyd ar lannau llyn Geirionydd ; yn wir, ni ddaeth Penfro fyth i deimlo'n gartrefol yn y ‘wir’ eisteddfod genedlaethol, er iddo fod yn amlwg yn ddiweddarach yn eisteddfod daleithiol Powys . O 1875 hyd 1878 bu'n gurad yn Llanelwy , lle yr enillodd beth enwogrwydd fel pregethwr . Yn 1878 penodwyd ef yn ficer Pennant , sir Drefaldwyn , yn 1887 yn ficer Llansantffraid (Glan Conwy) , ac yn olaf, yn 1904 , yn rheithor Manafon , sir Drefaldwyn , lle y bu f. 23 Meh. 1918 . Coffeir ef yno gan garreg fedd a chofeb. Yr oedd yn ŵr priod, a bu ei wraig a dau o'u pedwar plentyn farw o'i flaen. Yr oedd yn fardd toreithiog, ond cofir ef yn bennaf heddiw am ei emynau. Cyhoeddwyd cyfrol goffa Penfro; Cyfrol Goffa , yn cynnwys barddoniaeth a bywgraffiad byr, yn Nolgellau yn 1924 .

Ffynonellau:

  • Y gyfrol goffa;
  • Y Geninen , Mawrth 1920 , 17-19.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1970