Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORRIS , DAVID ( 1630 - 1703 ), offeiriad Catholig a cham-dyst ;

mab Walter Morris o Lantilio , sir Fynwy , ac Elizabeth Woodward o sir Gaerwrangon . Yr oedd ganddo frawd a fu f. yng ngholeg S. Omer , ac yr oedd un o'i chwiorydd yn lleian yn Ghent . Bu'n byw yng ngwesty'r myfyrwyr Cymreig yn Ghent am dair blynedd, ac ymaelododd yn y Coleg Seisnig yn Rhufain , 16 Hyd. 1648 , yr un diwrnod â'r Tad William Morgan , S.J. . Urddwyd ef yn offeiriad yn S. John Lateran , 4 Ebrill 1654 , ac aeth i Loegr , 1 Mai 1655 . Ychydig a wyddys am ei yrfa yn ystod yr ugain mlynedd nesaf. Yr oedd yn aelod o Gabidwl yr offeiriaid seciwlar yn 1677 , ac, er gwaethaf ei ymdrechion yn eu herbyn, parhâi yn aelod yn 1684 , pan ddisgrifid ef fel archddiacon siroedd Northampton , Huntingdon a Chaergrawnt . Yn 1680 , ar adeg y Cynllwyn Pabaidd , daethpwyd â Morris o Fflandrys , drwy gyfrwng Israel Tonge , cyd hysbyswr Titus Oates , i gadarnhau'r cyhuddiadau a dducpwyd yn erbyn y Jeswitiaid gan offeiriad Catholig arall, y Dr. John Sergeant . Daethpwyd i'w adnabod fel fidus Achates Sergeant. Dug y ddau gam dystiolaeth yn erbyn y Jeswitiaid o flaen y Cyngor Cyfrin , 18 Chwef 1680 , a gorchmynnodd Tŷ'r Cyffredin gyhoeddi eu tystiolaeth, 26 Mawrth 1681 . Rhwng 1680 a 1685 derbyniodd Morris swm o £900 o gronfa'r gwasanaeth cyfrin am ei wasanaeth. Dywaid Hay ‘ Byddai'n ddiddorol darganfod beth oedd Morris yn ei wneud yn Lloegr o 1680 hyd 1685 , neu beth a gyflawnasai cyn hynny i ennill y pensiwn hwn o dros £200 y flwyddyn ’. Daw i'r casgliad fod â wnelai Sergeant a Morris â chynllwynion Titus Oates a Shaftesbury o'r cychwyn. Yn wir, derbyniodd Sergeant a Morris fwy o arian nag Oates a Tonge , a gyfrifid fel dyfeiswyr y cynllwyn Pabaidd .

Ffynonellau:

  • Foley , Records of the English province of the Society of Jesus (1570-1800 ) , v, 465n;
  • M. V. Hay , The Jesuits and the Popish Plot , Llundain, 1934 , 164-5, 173;
  • Catholic Record Society , xl, 42 xlvii, 125 a n.

Awdur:

John Martin Cleary, Caerdydd

Blwyddyn Cyhoeddi: 1970