Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



FLEURE , HERBERT JOHN ( 1877 - 1969 ), daearyddwr ;

g. yn Guernsey , 6 Meh. 1877 , yn fab i John Fleure ( 1803 - 1890 ), cyfrifydd , a'i briod Marie (g. Le Rougetel ) . Yr oedd yn ddall mewn un llygad ac ni chaniatâi ei iechyd bregus iddo fynychu Ysgol Ganolradd y Taleithiau , Guernsey , 1885-91 , ond yn ysbeidiol. Ar waethaf salwch parhaodd i astudio gartref trwy ddarllen a sylwi ar natur o'i gwmpas nes llwyddo i ymaelodi ym Mhrifysgol Llundain yn 1894 a chael gradd Intermediate B.Sc. yn 1897 . Ym mis Medi 1897 enillodd ysgoloriaeth i Aberystwyth lle y daeth yn aelod sylfaenol Cyngor y Myfyrwyr , cyhoeddodd erthyglau yng ngylchgrawn y coleg a chafodd radd dosbarth cyntaf mewn sŵoleg yn 1901 . Dyfarnwyd iddo gymrodoriaeth Prifysgol Cymru a'i galluogodd i fynd i Zürich , yr Yswisdir , i astudio bioleg y môr . Yno meistrolodd Almaeneg (yr oedd Ffrangeg eisioes yn ail iaith iddo) a chyhoeddi canlyniadau ei ymchwil a chael gradd D.Sc. (Cymru) am y gwaith. Dychwelodd i Aberystwyth yn 1904 yn ddarlithydd mewn sŵoleg, daeareg a botaneg . Ef oedd pennaeth yr adran sŵoleg 1908-10 , pennaeth dros dro yr adran ddaeareg am ychydig, a'r athro sŵoleg o 1910 hyd 1917 pryd y penodwyd ef yn athro mewn anthropoleg a daearyddiaeth — yr unig un yn y deyrnas bryd hynny. Yn 1930 gadawodd Aberystwyth pan benodwyd ef yn athro cyntaf mewn daearyddiaeth ym Mhrifysgol Victoria , Manceinion .

Yn 1905 cychwynnodd astudiaeth anthropolegol o'r Cymry . Ymwelodd â phentrefi ymhob cwr o'r wlad gan ddarlithio a gwneud arolwg a mesuriadau. Cyflwynodd addroddiad o'i waith yn 1907 i Adran H (anthropoleg) Cymdeithas Prydain er Hyrwyddo Gwyddoniaeth , a chyhoeddodd (gyda T. Campbell James ) adroddiad yn y cylchgrawn Man , y cyntaf o tua 30 o'i erthyglau ar anthropoleg. Yn 1916 ysgrifennodd bapur arloesol ar ddosraniad daearyddol y dosbarthau anthropolegol yng Nghymru . Cyhoeddodd werslyfrau megis Human geography in Western Europe ( 1918 ), Peoples of Europe ( 1922 ), a Races of England and Wales ( 1923 ), a throswyd i nifer o ieithoedd ei bapur clasurol Régions Humanies a gyhoeddwyd ym Mharis . Rhwng 1927 ac 1956 bu H.J.E. Peake ac yntau'n gydawduron cyfres nodedig o 10 cyfrol — The corridors of time — ac yn y cyfamser cyhoeddodd French life and its problems ( 1942 ) a A natural history of Man in Britain ( 1951 ac 1959 ). Trwy gyfrwng y Gymdeithas Ddaearyddol y bu ef yn ysgrifennydd iddi ac yn olygydd ei chylchgrawn Geography am 30 ml., 1917-47 , gweithiodd yn ddygn er hyrwyddo dysgu daearyddiaeth mewn ysgolion . Bu'n llywydd nifer o gyrff dysgedig , gan gynnwys Cymdeithas Archaeolegol Cymru yn 1924 , ac anrhydeddwyd ef gan brifysgolion a chymdeithasau gwyddonol lle bynnag yr aeth; etholwyd ef yn F.R.S. yn 1936 . Ond fel athro y cofid amdano yn bennaf. Ysgogai ei wrandawyr i feddwl drostynt eu hunain yn hytrach na'u llwytho â thoreth o ffeithiau.

Yn 1910 pr. â Hilda Mary Bishop o Guernsey , cynfyfyriwr o Goleg Prifysgol Cymru , Aberystwyth , a bu iddynt 3 o blant. Ar ei ymddeoliad yn 1944 symudodd i Lundain ac yn ddiweddarach i 66 West Drive , Cheam , Surrey , lle y bu f. 1 Gorff. 1969 .

Ffynonellau:

  • Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society , 16, 253-70 (gw. 271-8 am ei lyfryddiaeth);
  • Who was who? .

Awdur:

Dr Mary Auronwy James, Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997