Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LEWIS , IDRIS ( 1889 - 1952 ), cerddor ;

g. yn Birchgrove , Llansamlet, Morg. , 21 Tach. 1889 , yn fab i löwr . Ymddiddorai mewn cerddoriaeth yn ieuanc; enillodd ysgoloriaeth i astudio yn y Coleg Cerdd Brenhinol yn Llundain yn 16 oed, a daeth i amlygrwydd fel pianydd . Ar ôl cwblhau ei addysg gerddorol aeth ar daith i'r India a'r Dwyrain Pell , 1911-12 , a rhoi cyfres o ddatganiadau ar y piano yn rhai o'r prif ddinasoedd yno. Yn ddiweddarach ymsefydlodd yn Llundain , lle y bu'n gyfarwyddwr cerdd cynorthwyol Theatr Daly ac yn gyfarwyddwr cerdd theatrau Lyric a Gaiety ( 1915-27 ). Bu hefyd yn gwasanaethu fel organydd capel Cymraeg Charing Cross (MC) ( 1923-26 ), ac fel arweinydd Cymdeithas Gorawl Cymry Llundain . Yn 1927 ymunodd â chwmni British International Pictures yn Elstree , ac yn rhinwedd ei swydd fel cyfarwyddwr cerdd y cwmni hwnnw ( 1931-35 ) bu'n gyfrifol am drefnu'r gerddoriaeth ar gyfer nifer o ffilmiau adnabyddus , yn eu plith Blossom Time , gyda Richard Tauber yn gwasanaethu fel datganwr .

Un o'r rhai a swynwyd gan y ffilm hon oedd Sam Jones , a oedd ar y pryd yn gynhyrchydd rhaglenni Cymraeg gyda'r B.B.C. , ac ar ôl deall mai Cymro oedd Idris Lewis llwyddodd i'w berswadio i ymuno â'r B.B.C. yng Nghaerdydd , lle y bu'n gyfarwyddwr cerdd rhanbarth Cymru ( 1936-52 ), y cyntaf i'w benodi i'r swydd honno. Bu f. yn ei gartref yn Llandaf , 15 Ebr. 1952 , ac amlosgwyd ei weddillion yng Nglyntaf .

Y mae'n ffigur pwysig yn hanes cerddoriaeth y genedl, yn bennaf oherwydd ei waith arloesol yn darlledu cyngherddau cerddorfaol o Gaerdydd . Bu hefyd yn gyfrifol am drefnu cyfresi o raglenni lleisiol poblogaidd ar radio sain , yn eu plith ‘ Melys Lais ’ a ‘ Cenwch im yr hen ganiadau ’. Er nad oedd yn gyfansoddwr toreithiog ysgrifennodd a threfnodd amryw o weithiau derbyniol ar gyfer corau meibion , ac erys ambell unawd allan o'i osodiad o ‘ Alun Mabon ’ ( Ceiriog ), a ddarlledwyd am y tro cyntaf yn 1935 , yn boblogaidd ar lwyfan eisteddfod a chyngerdd. Ef yw awdur y llyfr buddiol Cerddoriaeth yng Nghymru ( 1945 ) a gyfieithiwyd i'r Gymraeg gan Enid Parry . (Brawd iddo oedd D. H. Lewis , Llanelli , awdur Cofiant J.T. Rees , ynghyd â nifer o ysgrifau ar gerddorion y genedl a gyhoeddwyd yn Y Genhinen a chylchgronau eraill).

Ffynonellau:

  • Complete Catalogue of Contemporary Welsh Music , 5, ( 1972 );
  • Who's who in Music (Llundain, 1935) ;
  • Western Mail , 16 Ebr. 1952 ;
  • gwybodaeth gan Sam Jones yn 1971 .

Awdur:

Huw Williams, (1922-2002), Bangor / Prestatyn

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997