Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MARDY-JONES , THOMAS ISAAC ( 1879 - 1970 ), economegydd a gwleidydd ;

g. yn 1879 yn fab i Thomas Isaac a Gwen Jones , Brynaman, Caerf. Lladdwyd ei dad a'i ddau dad-cu mewn damwain mewn pwll glo . Derbyniodd ei addysg gynnar yn ysgol y bwrdd , Ferndale , a dechreuodd weithio yno mewn pwll glo yn 12 ml. oed. Bu'n rhaid iddo gynnal teulu o chwech ar ei gyflog. Manteisiodd ar y cyfle i astudio hanes gwleidyddol ac economaidd yng Ngholeg Ruskin , Rhydychen , am 2 fl., ac, ar ôl iddo ddychwelyd i dde Cymru , gweithredodd fel ‘ cenhadwr ’ ar ran y coleg a llwyddodd i berswadio Ffederasiwn Glowyr De Cymru i sefydlu deg ysgoloriaeth i alluogi glowyr i fynychu cyrsiau'r coleg. Bu hefyd yn ddarlithydd ar ran y Blaid Lafur Annibynnol yn ne Cymru . Dyrchafwyd ef i swydd checkweighman yn 1907 . Cafodd ddamwain i'w lygad y flwyddyn ganlynol, ac yn 1909 penodwyd ef yn gynrychiolydd seneddol gan Ffederasiwn Glowyr De Cymru . Rhoddodd sylw arbennig i weithgareddau llywodraeth leol a'r gyfundrefn drethi .

Etholwyd ef yn aelod seneddol (Llafur) dros etholaeth Pontypridd mewn is-etholiad yng Ngorff. 1922 pan orchfygodd y Rhyddfrydwr T. A. Lewis . Daliodd i gynrychioli'r etholaeth hon hyd 1931 ac ymgartrefodd yn 16 Llantwit Road , Pontypridd . Ymwelodd â'r India yn 1927 . Ymddiswyddodd yn Chwef. 1931 pan gafodd ei gyhuddo o ganiatäu i'w wraig ddefnyddio'i docyn aelod seneddol ar y rheilffyrdd. Safodd fel ymgeisydd Llafur annibynnol ym Mhontypridd yn etholiad cyffredinol Hyd. 1931 , ond 1110 o bleidleisiau yn unig a gafodd.

Mynychodd nifer o gyrsiau astudio yn yr India , y Dwyrain Canol a De Affrica rhwng 1928 ac 1946 . Gwasanaethodd fel swyddog staffio'r Weinyddiaeth Gyflenwi yn 1942-44 , a bu'n Swyddog Addysg a Lles dros y lluoedd arfog Prydeinig yn y Dwyrain Canol rhwng 1945 ac 1946 . Daeth yn ddarlithydd cyhoeddus poblogaidd ar faterion tramor ac arbenigai ar India a'r Dwyrain Canol . Etholwyd ef yn gymrawd o'r Gymdeithas Economaidd Frenhinol a phenodwyd ef yn ddarlithydd swyddogol i'r Bwrdd Glo ar economeg y diwydiant glo. Lluniodd nifer o lyfrau ar waith llywodraeth leol a dulliau o ddiwygio'r gyfundrefn drethi, ac yn eu plith Character, coal and corn — the roots of British power ( 1949 ) ac India as a future world power ( 1952 ).

Pr. yn 1911 Margaret , merch John Moredecai , Saint Hilari , y Bont-faen, Morg. Bu iddynt ddwy ferch. Cytunodd ef a'i wraig i ymwahanu ym Medi 1933 . Bu f. 26 Awst 1970 yn ysbyty Harold Wood , Essex , yn 90 ml. oed.

Ffynonellau:

  • Who was who? ;
  • Dod's Parliamentary Companion ;
  • The Times , 27 Awst 1970 ;
  • Mynegai Bywgraffyddol W.W. Price (yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Llyfrgell Gyhoeddus Aberdâr) .

Awdur:

Dr John Graham Jones, Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997