Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORGAN-OWEN , LLEWELLYN ISAAC GETHIN ( 1879 - 1960 ), gweinyddwr milwrol yn yr India ;

g. 31 Maw. 1879 yn fab Timothy Morgan-Owen ( H.M.I. ), Llwynderw , Llandinam, Tfn. , ac Emma (g. Maddox ) . Addysgwyd ef yn Arnold House , Llandulas ; Ysgol Amwythig ; a Choleg y Drindod , Dulyn . Bu gyda milisia Caernarfon yn 1899 cyn ymuno â'r fyddin yn 1900 a gwasanaethu gyda'r 24ain South Wales Borderers yn Orange River Colony a'r Transfâl , De Affrica , hyd ddiwedd y rhyfel yn 1902 , gan ennill dau fedal a phum clasb . Yn 1904 cyflogwyd ef gan y West African Frontier Force , gan wasanaethu yn 1908 gyda chatrawd y mounted infantry drwy ogledd Nigeria . Dychwelodd at ei gatrawd yn 1910 . Yn ystod Rhyfel Byd I anfonwyd ef i Gallipoli ac yr oedd yn bresennol ym mrwydr Sari Bair ac yn ddiweddarach cynorthwyodd gyda'r enciliad o Suvla a Helles Major . Yn 1916 penodwyd ef yn Swyddog Staff Cyffredinol yn Division 13 ac anfonwyd ef i Fesopotamia . Enwyd ef bum gwaith mewn cadlythyrau yn ystod yr ail a'r trydydd ymgais i ryddhau Kut , ac wrth gymryd Baghdad yn 1917 . Yn 1920 aeth i'r India pan benodwyd ef yn swyddog cynorthwyol ac yn Gwarterfeistr Cyffredinol , yn gyntaf gyda Byddin Waziristan , ac wedyn ym mhencadlys y Comand Deheuol . Yn 1924 aeth i bencadlys y Fyddin a'i benodi'n Ddirprwy Gyfarwyddwr Tâl a Phensiynau yn 1925 , gan ddod yn Gyfarwyddwr Trefniadaeth yn 1927 . Gadawodd yr India ym mis Ebr. 1928 . Y flwyddyn ddilynol cymerodd gomand Brigâd 160 (De Cymru) , a'r 9fed Frigâd yn Portsmouth yn 1931 . Wedi treulio cyfnod ( 1934-38 ) yn uchgapten a gofal ganddo am weinyddiaeth yn y Comand Dwyreiniol , bu'n is-reolwr ac ysgrifennydd Ysbyty Brenhinol Chelsea , 1940-44 . Yr oedd hefyd yn gyrnol gyda'r South Wales Borderers , 1931-44 , ac ar waethaf ei absenoldeb o'i gatrawd am gyfnodau hir cyflawnodd lawer o waith defnyddiol drosti yn ei swydd fel cyrnol . Ac yntau'n gyn- chwaraewr pêl-droed , bu o gymorth mawr i Gymdeithas Pêl-droed y Fyddin , a llywyddai ei chyfarfodydd pan oedd gyda'r Horse Guards . Derbyniodd D.S.O. yn 1916 , C.M.G. yn 1918 , C.B.E. am wasanaeth yn Waziristan (pryd yr enwyd ef eto mewn cadlythyrau ), a C.B. yn 1934 . Yn 1910 pr. Ethel Berry Walford (bu f. 1950 ) a bu iddynt un mab. Bu f. 14 Tach. 1960 .

Ffynonellau:

  • Who's who in Wales ( 1921 );
  • Who was who? ;
  • The Times , 16 Tach. 1960 .

Awdur:

Dr Mary Auronwy James, Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997