Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



MORRIS , HAYDN ( 1891 - 1965 ), cerddor ;

g. yn Llanarthne, Caerf. , 18 Chwef. 1891 , yn fab i löwr , a'r ieuangaf o saith o blant. Collodd ei rieni ( Richard a Rachel Morris ) yn ieuanc; aeth i weithio i lofa New Cross Hands yn 12 oed, ac aros yno hyd nes y penderfynodd ymroi'n llwyr i gerddoriaeth yn 1916 .

Ymddiddorai mewn cerddoriaeth yn gynnar iawn yn ei fywyd, a bu'n astudio yn gyntaf gydag athrawon lleol, ac yna gyda D. Vaughan Thomas ( Bywg. , 886) yn Abertawe . Ar ôl iddo ennill A.R.C.M. yn 1918 trefnwyd cyngerdd i'w gynorthwyo i gael addysg bellach. Aeth i'r Academi Gerdd Frenhinol yn Llundain yn ddiweddarach y flwyddyn honno, lle y bu'n astudio tan 1922 , gan ennill gwobr Oliveria Prescott am gyfansoddi , a derbyn cymeradwyaeth arbennig gan Edward Elgar . Graddiodd yn Mus. Bac. yn 1923 , a derbyniodd radd D.Mus. o Brifysgol Efrog Newydd yn 1943 .

Gwrthododd swyddi yn yr Academi Gerdd Frenhinol ac yn Canada yn 1923 , a threuliodd ei yrfa fel organydd a chôr-feistr mewn tair o eglwysi yng Nghymru , sef yn eglwys Heol Undeb Caerfyrddin ( hyd 1926 ), eglwys Soar , Merthyr Tudful ( 1926-28 ), a Chapel Als , Llanelli ( 1928-60 ). Yn Llanelli treuliodd flynyddoedd prysur fel athro , beirniad , arweinydd a chyfansoddwr . Bu f. Rhag. 1965 a'i gladdu yn Llanelli .

Yr oedd yn un o dri chyfansoddwr amlwg y cyfnod rhwng y ddau ryfel a fwriodd eu prentisiaeth yn yr Eist. Gen. (y ddau arall oedd W. Bradwen Jones (gw. JONES , WILLIAM ARTHUR uchod) a W. Albert Williams ( Bywg. 2, 63) , a thros gyfnod o tua 40 ml. enillodd dros 60 o wobrau yn adran cyfansoddi'r brifwyl. Fe'i hystyrir yn un o gyfansoddwyr Cymreig mwyaf amlochrog a chynhyrchiol ei ddydd, a chyhoeddodd dros 450 o wahanol weithiau cerddorol, yn cynnwys operâu, operetâu, rhan-ganeuon, cantatâu, unawdau, a gweithiau ar gyfer bandiau pres, piano, llinynnau a cherddorfa. Yr oedd hefyd yn awdur nifer o gasgliadau o alawon telyn, baledi, a chaneuon , heblaw llawlyfr buddiol ar ganu penillion a gwerslyfr ar ganu piano (yr unig gyhoeddiad o'i fath gan gyfansoddwr Cymreig ) a gyhoeddodd ar ei liwt ei hun yn 1924 .

Ffynonellau:

  • Ymchwil bersonol ynghyd â gwybodaeth gan ei weddw, Mrs. Eluned Morris, Llanelli .

Awdur:

Huw Williams, (1922-2002), Bangor / Prestatyn

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997